9/11 – IMPRESSIES TOEN EN NU

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Terroristen troffen op 11 september 2001 de Verenigde Staten op drie plekken: het World Trade Center in New York (2753 doden), het Pentagon in Washington DC (184 doden) en een veld bij Shanksville (40 doden). Tien jaar later: een impressie.

GROUND ZERO, NEW YORK: VANDAAG RENT NIEMAND WEG
Vandaag rent er niemand in blinde paniek richting de Brooklyn Bridge in een poging aan de rollende rookwolken te ontsnappen. Op de hoek van Beekman Street en Park Row, op een steenworp afstand van het New Yorkse stadhuis, is het rustig. Jasje-dasje mannen en dames in mantelpak hebben de kantoortorens al verlaten. Toeristen zoeken de weg naar de Brooklyn Bridge. Om de paar minuten rijdt er een bus langs. Taxi’s lijken dan weer in een onuitputtelijke stroom uit zijwegen te zwermen, om vervolgens minutenlang onzichtbaar te blijven. Een brandweerwagen rijdt met loeiende sirenes langs. Een brandweerman zwaait bereidwillig met zijn getatoeëerde arm naar Spaanse toeristen die met hun camera in de aanslag staan.
Vrijwel overal op het zuidpuntje van Manhattan is de Freedom Tower te zien, die verrijst naast de plek waar tot 11 september 2001 de torens van het World Trade Center stonden. De glimmende ramen van de toren reflecteren de ondergaande zon. Maar de weerkaatsing is vanaf deze straathoek niet te zien. De nieuwe toren blijft verborgen achter de kleinere wolkenkrabbers in de buurt. Dichterbij gaat het monument nu ook nog schuil achter hekken. De blikvangers, de twee vierkante vijvers op exact dezelfde plek als waar de torens stonden, zijn pas na de herdenking van 11 september te zien.
Zonder de rookwolken is een stokoude kerk zichtbaar – geopend in 1766 – waar Amerika’s eerste president George Washington ooit nog ter kerke ging. Als door een wonder bleef de oudste kerk op Manhattan ongeschonden na de aanslag. In St. Paul’s Chapel vonden hulpverleners in de dagen, weken, maanden na 9/11 24 uur per dag onderdak, een koud glas water, een maaltijd, een luisterend oor.
Toeristen nemen er een foto, om zich daarna snel weer op te maken voor één van de vele andere trekpleisters die New York rijk is. Ze lijken niet lang te willen stilstaan bij de tragedie waarbij zoveel mensen omkwamen. Dat is zo’n domper op de vakantievreugde.

PENTAGON, WASHINGTON DC: DE LICHTERE STENEN MARKEREN DE PLEK
In het Pentagon zijn ze laagvliegende vliegtuigen wel gewend. Het Amerikaanse ministerie van defensie ligt immers in de aanvliegroute van het Ronald Reagan-vliegveld. Om de paar minuten vliegt er eentje over, laag genoeg om de luchtvaartmaatschappij te herkennen. Delta, US Airways, Continental.

Ook in de lucht, iets lager, vliegen twee bonte zwaluwen speels achter elkaar aan. Dan haalt de ene de andere in, dan de andere de ene. De jolijt in de lucht staat in schril contrast met de plechtige stemming op de grond. Het Pentagon Memorial is gebouwd voor de zuidwestmuur van het bekende vijfhoekige gebouw van het Amerikaanse ministerie; het grootste kantorencomplex ter wereld.
Een laag natuurstenen muurtje begrenst het monument. Om de vijftig centimeter staat er een jaartal in, het geboortejaar van één van de slachtoffers. Roestvrijstalen stroken op de grond verbinden de ene kant van het muurtje met de andere kant. Onderweg komen uit het beigebruine grind zwevende platen omhoog. Iedere zwevende plaat staat voor één omgekomen slachtoffer die in dat jaar geboren is. De oudste kwam in 1930 ter wereld en was zeventig, de jongste werd in 1998 geboren. Dana Falkenberg was pas drie en was met haar ouders en oudere zusje op weg naar Australië. In sommige jaren steken wel vier platen uit de grond. Soms maar één.
American Airlines vlucht 77 had 59 mensen aan boord die dachten dat het toestel ze naar Los Angeles zou brengen. In plaats van zon, zee en strand vonden zij om 09.37 uur ’s ochtends allemaal de dood. Op de grond was de slachting nog groter: 125 militairen van landmacht, marine, luchtmacht en het korps mariniers overleefden de schade die het toestel aan het massief uitziende pand aanrichtte niet. Veel militairen die tijdens de aanslag in het Pentagon waren, kunnen er ook tien jaar na dato nog niet over praten. Aan de buitenkant van het Pentagon herinneren alleen de nieuwe stenen, een fractie lichter dan de rest van het pand, aan de ramp.

SHANKSVILLE, PENNSYLVANIA: VAN VELD NAAR EREVELD
In Shanksville zijn geen winkels, geen restaurants, geen bars. In het veld aan de rand van het dorp in de bergen van Pennsylvania stortte op 11 september United Airlines vlucht 93 neer. Weg anonimiteit. In één klap kende iedereen Shanksville. Een dorp waar 250 mensen wonen. Mensen die voor een groot deel niet gesteld zijn op alle aandacht die het plaatsje sinds 11 september 2001 heeft gekregen. Daar hebben ze niet om gevraagd. Ze willen hun ‘small town’ terug. Maar dat zal nooit gebeuren. Na twee tijdelijke monumenten gaat op 11 september de definitieve gedenkplek open.
Het is stil in Shanksville. Af en toe rijdt er een gele kipwagen van CAT langs. De bouw van het permanente monument, aan de voet van de heuvel pal naast de plek waar het vliegtuig neerkwam, is in volle gang. Aan het hekwerk hangen vlaggetjes, talloze Stars and Stripes, maar ook een Duits, Italiaans en Puerto Ricaanse vlag.
Op de heuvel waar de FBI kort na de crash in een verroest golfplaten schuurtje het raadsel van de crash probeerde op te lossen, is nu nog een tijdelijk tentoonstelling ingericht die het verhaal vertelt van de 40 passagiers en bemanningsleden die het er niet bij lieten zitten. De kapers raakten zo van slag dat ze besloten de Boeing in het lege veld te boren in plaats van in het beoogde doelwit: het Capitol in Washington. Aan een muur hangen briefjes: ‘Bedankt dat jullie je leven voor ons riskeerden’, ‘Jullie waren sterke en dappere mensen’, ‘We vergeten jullie nooit’. In de zomermaanden worden de briefjes iedere week door 5000 mensen gelezen.
Een vrouw, met een grote tatoeage op haar kuit, loopt met haar peuterdochtertje naar het uitkijkpunt op de heuvel. ,,Zie je dat? Daar probeerden stoute mensen stoute dingen te doen.” Haar dochtertje is niet onder de indruk. ,,Zullen we nu gaan?” Voor de inwoners van Shanksville is dat geen optie. Daar heerst sinds 9/11 een angstaanjagend besef: er is geen plek ter wereld zo afgelegen of de terroristen weten het te vinden.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s