HET WATER DAT SANDY BRACHT KWAM SNEL EN ONVERWACHT

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Barrett DiPaolo loopt behoedzaam de trap richting de kelder van zijn appartementencomplex in Lower Manhattan af, de lichtbundel van de zaklamp wijst hem de weg. Maar na een paar treden moet hij het opgeven. Het water komt hem tegemoet.
DiPaolo woont in evacuatiezone A en had eigenlijk niet mogen blijven. Maar hij bleef toch. Vanuit zijn raam op de tiende verdieping zag hij hoe het water langzaam de straten in New York overnam. ,,Het waren ineens snel stromende beekjes.” Hij spoedde zich direct naar de kelder, die als opslagruimte geldt voor de bewoners van 26 Beaver Street. ,,Er was niks meer aan te redden, het ging zo snel.”
De zuidpunt van Manhattan, waar Nederlanders in de zeventiende eeuw Nieuw Amsterdam stichtten, is hard getroffen door superstorm Sandy. Het water dat de straten in de nacht van maandag op dinsdag in rivieren veranderde, is dinsdag weg. Maar tunnels voor metro’s en auto’s zijn nog altijd ondergelopen. In een ondergrondse parkeergarage dobberen auto’s in een bad van water, benzine en olie. De indringende geur van olie is overal, meegenomen door het water uit oliegestookte boilers in kelders zoals die van DiPaolo. Op wegen en stoepen ligt een glibberige laag in regenboogkleuren.
Het laagstgelegen deel van de stad is nagenoeg verlaten. Voor ingangen van kantorencomplexen liggen meters zandzakken opgestapeld. Vanuit hoogwerkers worden gevelde bomen gekapt. Monteurs van elektriciteitsbedrijf ConEd werken aan het herstel van de stroomvoorziening. Politieagenten houden nieuwsgierigen weg van volgelopen tunnels.
Niet iedereen heeft pech. Mark O’Reilly is de manager van een gebouw pal naast Battery Park. Gestoken in een gele regenjas van stevig rubber pakt hij zijn bestelde noodgenerator ongebruikt weer in. ,,Wij hebben geluk: samen met twee andere gebouwen zitten we net op een ander deel van het stroomnet en hebben we nog altijd elektriciteit.”
Op het hoogtepunt van de stormvloed stond er een meter water in de lobby van het verlaten pand, alle bewoners moesten verplicht evacueren. O’Reilly was de hele nacht met acht van zijn personeelsleden in touw om het water weg te pompen. ,,Bang ben ik vannacht niet geweest, ik had het te druk om daar over na te denken.”
In een appartement aan Maiden Street stond Kabita Dasgupta wel doodsangsten uit. ,,Ik kwam zondagavond terug van een zakenreis naar Zwitserland en hoorde thuis pas over Sandy. Toen was er al geen tijd meer om me voor te bereiden.” Dus wachtte ze af, zonder eten, zonder stroom en zonder water. ,,Het is ook stom van me: bij Irene (de orkaan die in augustus 2011 over de stad raasde, hk) had ik alles in huis. Toen gebeurde er niks. Ik dacht dat het nu ook wel los zou lopen. Maar toen zag ik al het water, en werd ik vreselijk bang.”
Dasgupta heeft net een kamer geboekt in het Marriott Hotel, in een deel van de stad dat wél elektriciteit en stromend water heeft. Wanhopig probeert ze een taxi te krijgen, maar die zijn dun gezaaid. ,,Metro’s en bussen rijden voorlopig nog niet.” Ze klemt haar tas vastberaden onder haar arm: dan gaat ze maar lopen.

KADER:
President Barack Obama heeft dinsdag een noodverordening getekend waarmee hij de staten New York en New Jersey tot rampgebied benoemt. Het is een formaliteit, maar een belangrijke formaliteit: door de ondertekening hoeft het staatsbestuur niet alleen op te draaien voor de kosten die zij tijdens en vooruitlopend op orkaan Sandy hebben gemaakt, maar kan ook federaal geld gebruikt worden bij de opruim- en opbouwwerkzaamheden. Het geld gaat niet alleen naar lokale overheidsinstanties, er kan ook een beroep op worden gedaan door burgers of kleine zelfstandigen. Zij kunnen bijvoorbeeld een tegemoetkoming aanvragen voor tijdelijke woonruimte of voor reparaties aan hun woning of bedrijf.

Advertenties

AMERIKA KIEST: OBAMA-COMPLOTTHEORIEËN

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Reizend door de Verenigde Staten kom je als correspondent kleurrijke mensen tegen – dat maakt het werk ook zo leuk – maar soms spreek je mensen waarvan je steil achterover slaat. Gina is zo’n mens.
Ik spreek haar in de staat New Hampshire, waar Romney en Obama vechten om iedere stem, en zonder dat ze in eerste instantie ook maar weet wie ik ben en wat ik doe, barst ze los: sinds Ronald Reagan (1981-1989) heeft ze niet meer gestemd. Maar dit keer wist ze niet hoe snel ze zich moest registreren als kiezer. Want met haar stem kan ze Obama het Witte Huis uit krijgen. En dat is haar doel.
Dat er veel Amerikanen zijn die het oneens zijn met Obama is geen verrassing, dat is inherent aan de politiek. Maar Gina is één van de velen die alle bizarre beschuldigingen aan het adres van de president voor zoete koek slikken.
Obama is een terrorist, want: ,,Obama, Osama – het scheelt maar één letter. Dat zegt genoeg.” Obama dealde twintig jaar geleden cocaïne; Obama wil alleen maar de stem van de zwarte Amerikanen en Latino’s, om ‘ons’ (de blanken) bekommert hij zich niet. Obama is een moslim. En de klassieker: Obama is niet in Amerika geboren.
Vraag me niet hoe het kan, maar voor Gina zijn deze complottheorieën feiten. Het heeft ook geen zin om met haar in discussie te gaan, al probeer ik het wel. Want Obama heeft vorig jaar toch zijn volledige geboortebewijs openbaar gemaakt? De verbazing om zoveel onnozelheid van mijn kant spat van haar gezicht. Want dat geboortebewijs, dat is natuurlijk nep.
Zakenman en Obama-criticaster Donald Trump probeerde vorige week Obama zover te krijgen om – in ruil voor een donatie van 5 miljoen dollar aan een goed doel van zijn keuze – zijn universiteitsdocumenten vrij te vrijgeven. Gina: ,,Hij heeft ooit miljoenen betaald om die documenten geheim te houden. Dat geeft toch aan dat hij wat te verbergen heeft?”
Grote onzin natuurlijk, stelden factcheckers die het naplozen. Maar voor Gina is het de waarheid. En het allerergste: er zijn eng veel Amerikanen die het geloven.

NUCHTERE NEW YORKERS SCHRIKKEN TOCH VAN SANDY

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Ach, daar gáán we weer, dachten veel New Yorkers bij de eerste waarschuwende woorden van burgemeester Michael Bloomberg over orkaan Sandy. Veertien maanden geleden, in augustus 2011, hadden zij zich al bang laten maken voor orkaan Irene, die ‘dwars door New York’ zou trekken.
Omdat die orkaan op het laatste moment afzwakte tot een tropische storm en afweek van de gevreesde koers, werd een ramp voorkomen. Maar de collectieve gedachte was hetzelfde: ‘Hebben we daarvoor nou pakken batterijen, liters water en tassen vol blikvoedsel ingeslagen?’
Na de eerste persconferentie van Bloomberg over Sandy gingen New Yorkers dus gewoon hun dagelijkse gang. Het zal, net als vorig jaar zomer, wel loslopen. Maar langzaam drong het besef door dat Sandy Irene niet is. Nam Irene vooral hevige stortregens mee, Sandy komt met wind van orkaankracht (144 kilometer per uur) en een stormvloed van misschien wel 3,5 meter hoogte.
Werd er zaterdag nog in supermarkten tussen twee buurvrouwen gegrapt dat ‘ze wel kaartspelletjes zouden doen als de stroom uitviel’, zondag was de sfeer omgeslagen naar bloedserieus. Toen werd duidelijk dat het openbaar vervoer zou worden stilgelegd. Winkels sloten hun deuren om personeel de gelegenheid te geven om veilig naar huis te komen. Zelfs de New Yorkse beurs kondigde aan maandag en mogelijk dinsdag dicht te zijn (voor de derde keer in de geschiedenis wegens weersomstandigheden). Er ontstonden lange rijen bij supermarkten; het was zelfs dringen om winkels binnen te komen.
Dit keer is het effect van de voorzorgsmaatregelen ook voelbaar: bij Irene werd het openbaar vervoer ook stilgelegd, maar dat gebeurde op een zaterdag en op maandagochtend reed alles weer. Dit keer ontwricht het de werkweek.
Toen zelfs de alomtegenwoordige koffieketen Starbucks aankondigde alle honderden vestigingen tot nader order te sluiten, was het duidelijk: dit wordt toch weer spannend. En nu het stil is op straat, metrostations en Times Square verlaten zijn, houdt New York – en de rest van het noordoosten – toch weer de adem in.

KADER:
Ook de verkiezingscampagnes voelen de effecten van orkaan Sandy. Over precies een week is het verkiezingsdag (dinsdag 6 november). In sommige staten, waar de stembureaus al open zijn, wordt verwacht dat kiezers door het slechte weer wegblijven. Dat zou met name slecht nieuws zijn voor president Barack Obama, omdat Democraten doorgaans vaker gebruik maken van het recht om vroeg te stemmen. Geplande campagneactiviteiten van Obama, die maandag in Ohio en Florida campagne zou voeren, zijn afgelast. De president houdt vanuit het Witte Huis de storm in de gaten. Zijn uitdager Mitt Romney blijft wel campagnevoeren in Ohio. Mails waarin hij vraagt om een bijdrage aan zijn campagne, worden de komende dagen niet gestuurd naar mensen die aan de oostkust wonen. Campagnekantoren van beide kandidaten accepteren nu al giften voor de slachtoffers en schade die Sandy gaat veroorzaken.

AMERIKA KIEST: ‘GROUND GAME’

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Onder vrijwilligers op het campagnekantoor van de Democraten in Boulder, in de Amerikaanse staat Colorado, doet een grapje de ronde: ‘We hebben nog zeven dagen om de wereld te redden’.
Dezer dagen draait het allemaal om de ‘ground game’ van de kandidaten: de organisatie van de campagnes op de plekken waar het er toe doet. En Barack Obama zou daarin het beste zijn. Hij bouwde in 2008 aan een zogeheten grassroots-team: een netwerk van campagnekantoortjes en een heleboel vrijwilligers.
Eén van die vrijwilligers is Emile Colby. Net als veel Amerikanen heeft Emile (22) zelf harde klappen gekregen door de crisis. Toen de aandelenmarkt kelderde, verloor ze de helft van het geld dat ze had gespaard voor haar studie. Haar moeder raakte werkloos en kon haar huis niet langer betalen. Maar waar Romney daarvoor de beschuldigende vinger wijst naar Obama, ziet Emile de president juist als degene die Amerika uit dat diepe dal trok.
De studente Engelse literatuur aan de University of Colorado heeft opvallend rood haar en rood gestifte lippen. Maar ik ben afgeleid door haar oren. Daarin hangen grote zilverkleurige olifanten. Ze schrikt als ik haar vraag waarom ze in hemelsnaam met het dier dat al sinds 1874 hét symbool van de Republikeinen is – en dus van de rivaliserende partij – langs de deuren wil gaan. ,,Ik heb er geen moment aan gedacht. Het was een cadeau van mijn moeder.”
Vier jaar geleden wist Obama te winnen mede dankzij studenten die voor het eerst massaal naar de stembus gingen, geïnspireerd door zijn campagne voor ‘hoop en verandering’. In 2012 zijn veel van die studenten afgehaakt. Dit keer kijken ze tot grote woede van Emile passief toe. Want juist studenten zouden moeten beseffen hoe belangrijk vier jaar Obama voor hen is, zegt ze. ,,Obama heeft ervoor gezorgd dat de rente op de leningen laag blijft. Zonder hem wordt studeren onbetaalbaar.”
Zelf is ze nóg meer betrokken bij de campagne. Sommige weken werkt ze zelfs 50 uur – naast haar fulltime studie. ,,In 2008 had iedereen het erover dat het de belangrijkste verkiezing van hun generatie was. Maar 2012 is nog belangrijker.”

AMERIKA KIEST: DUIMEN IN NEW HAMPSHIRE

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Charlie is 87. Tanden heeft hij niet meer, en horen lukt ook niet zo goed. Dat deert niet, want Charlie mag dan nutteloos zijn om in het Republikeinse kantoortje in ‘swing state’ New Hampshire per telefoon kiezers over te halen op Mitt Romney te stemmen, maar campagneborden voor in de tuin uitdelen kan hij als de beste. Dus doet hij dat. Zes dagen per week, want ‘op zondag zitten we dicht’.
Derry is een dorp waar er in de streek New England tientallen van zijn. Waar de bomen in de herfst in adembenemende schakeringen geel, groen, rood en bruin kleuren en waar de serveersters in de ‘diner’ petticoats dragen.
Als ik het ‘victory office’ aan Broadway binnen wandel, schrik ik van Charlie. Hij lijkt net van zijn paard afgestapt: rode zakdoek om zijn nek, jeans met imposante gesp, nepsuède gilet. Maar zijn outfit is logisch als ik even later hoor dat zijn wieg in Texas stond.
Charlie voert al campagne sinds Eisenhower, vertelt hij trots. Hij is een veteraan, vertelt hij nog trotser, diende in de marine tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij vocht in de Pacific, na de aanslag op Pearl Harbor, waar de kruiser USS Portland zestien maanden lang zijn thuis was. Negen medailles en elf lintjes kreeg hij ervoor.
Het overzicht van zijn geschiedenis heeft hij op een papiertje gekrabbeld; hij bewaart het in zijn broekzak, net als de foto waar hij samen met Romney op staat. Charlie lacht er zijn tandeloze mond op bloot.
Charlie is één van de Romneyfans die kan uitleggen waarom de Republikein zijn favoriet is – zónder president Obama zwart te maken. ,,Romney is geen politicus, hij is een zakenman. Hij heeft bedrijven gered, en de Olympische Spelen van 2002. Nu mag hij Amerika gaan redden.”
Dat Obama en Romney in zijn staat zo nek-aan-nek zouden liggen, dat had Charlie niet verwacht. Kat in het bakkie voor Romney, dát had hij verwacht. In plaats daarvan wedijveren in New Hampshire de Romney-Ryan-borden die Charlie uitdeelt met die waar Obama-Biden op staat. ,,Het wordt duimen op 6 november.”

PRESIDENTSVERKIEZINGEN – ANGST VOOR EEN HERHALING VAN 2000

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Op 7 november 2000 ging Amerika naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Pas 36 dagen later, op 12 december 2000, werd officieel bekend wie er had gewonnen. Een electoraal drama, een debacle voor de VS, het land dat zich graag presenteert als het lichtend voorbeeld van democratie. Over hoe de verkiezing van 2012 maar zo een herhaling van 2000 zou kunnen worden.

– Wat gebeurde er ook alweer in 2000?
De Democratische vicepresident Al Gore nam het op tegen de Republikein George W. Bush. Gore kreeg de meeste stemmen. Maar de kandidaat met de meeste stemmen is in de VS niet automatisch de winnaar. De president wordt namelijk gekozen in het Kiescollege, een club van afgevaardigden, zogeheten kiesmannen, uit alle staten. De kandidaat die daar 270 of meer kiesmannen achter zich weet te krijgen, wint de verkiezingen. De kiesmannen beloven hun stem uit te brengen op de kandidaat die in hun staat de meeste stemmen heeft gekregen. Ongeacht of het verschil honderdduizend, of twee stemmen is.

– Was er ook niet iets met Florida?
In die staat was het lange tijd onduidelijk wie de meeste stemmen had gekregen. Stembureaus sloegen aan het hertellen en medewerkers tuurden uren naar een biljet waar een gaatje voor Bush of Gore al dan niet helemaal was doorgeprikt. Tot vijf van de negen leden van het Hooggerechtshof besloten dat die hertelling gestaakt moest worden. Bush had een paar honderd stemmen meer, kreeg alle 25 kiesmannen uit Florida en was met 271 stemmen in het kiescollege de nieuwe president.

– In feite kozen in 2000 vijf rechters de president?
Zo zou je dat kunnen zeggen. Er kwam ook heel veel kritiek op en er gingen stemmen op het kiessysteem te veranderen, maar dat gebeurde niet.

– Dus kan het nu, twaalf jaar later, weer gebeuren?
Klopt. Lange tijd zag het ernaar uit dat president Barack Obama vrij gemakkelijk herkozen zou worden. Maar na zijn dramatische optreden tijdens het eerste presidentsdebat werden de kaarten opnieuw geschud. Nu gaan Obama en zijn Republikeinse tegenstander Mitt Romney in de peilingen nek aan nek. Rechtenprofessor Ann Lousin van de John Marshall Law School in Chicago is aan het rekenen geslagen: de kans op een herhaling acht zij 25 procent. Dat komt omdat Obama in 2008 in negen belangrijke staten tussen de 51 en 57 procent van de stemmen kreeg. Als het in een paar, of zelfs in één van die staten – Ohio is een grote kanshebber voor de rol die Florida in 2000 speelde – weer ‘too close to call’ wordt, is een herhaling van het gevecht Bush – Gore geboren.

– En dan?
Dan zou het wel eens kunnen dat Romney de meeste stemmen haalt, maar Obama president blijft. Hij zou volgens de berekeningen van Lousin wel de 270 kiesmannen kunnen krijgen die nodig zijn voor het presidentschap. In dat geval wisselen de partijen stuivertje: trok in 2000 de Republikeinse partij aan het langste eind, nu zouden dat de Democraten zijn. Eén voordeel, voorspelt Lousin: als het wéér misgaat, gaat het Amerikaanse kiessysteem zéker op de schop.

AMERIKA KIEST: CONTINUÏTEIT

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Voor Mari Floyd waren de afgelopen vier jaar moeilijk. Ze raakte in 2008 haar baan kwijt, haar man kwam met een rugzak vol problemen terug van een uitzending naar Irak. Het paar raakte dakloos. Nu is het 2012 en pakt ze haar leven weer op. Ze heeft een huis gevonden en werk, op de afdeling personeelszaken van een bedrijf. Ook met haar echtgenoot gaat het beter.
Ik ontmoet Mari, een vrolijke, mollige zwarte dame, op een zondag in de Shorter African Methodist Episcopal-kerk in Denver (waar een dienst helemaal niet ‘short’ is, maar bijna drie uur duurt). Het valt me op dat haar verhaal overeenkomt met de situatie in de VS volgens Barack Obama: het ging slecht, maar gaat de goede kant op.
Dat vindt Mari ook. ,,We moeten niet uit het oog verliezen dat Obama president werd in een moeilijke tijd en dat er tijd nodig is om de economische ellende van George W. Bush op te ruimen.”
De kerkgemeenschap van Mari moedigt haar leden aan een ‘pledge to vote’ in te vullen, waarmee ze beloven te stemmen. Eén van de voorgangers, de jonge Dawn Duval-Riley met een hoofd vol kroeshaar, heeft Mari net zo’n kaart onder de neus geduwd.
,,Stemmen is belangrijk”, oordeelt ze. ,,Er zijn mensen gestorven om te zorgen dat de gekleurde mens ook mag stemmen.”
Op mijn vraag of het voor haar belangrijk is dat Obama de eerste zwarte president is, kijkt ze me geamuseerd aan. Dan volgt een bulderende lach. ,,Girl, voor mij was Bill Clinton de eerste zwarte president! Hij was dan wel wit van buiten, maar hij voelde ons precies aan.”
Deze verkiezingen zal Mari weer op Obama stemmen, net als vier jaar geleden. ,,Niet omdat hij het zo goed heeft gedaan, maar omdat het niet verstandig is om tijdens een moeilijke periode van leider te veranderen.” Haar gedachtegang is dezelfde als die van de Republikeinse oud-minister van buitenlandse zaken Colin Powell, die donderdag besloot Obama te steunen. Mari vergelijkt het met de verkiezingen van 2004. ,,Toen vochten we twee oorlogen en hebben we met een tweede termijn van Bush gekozen voor continuïteit. Dat moeten we nu weer doen.”

AMERIKA KIEST: DE TWEE GEZICHTEN VAN LAS VEGAS

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – De villa aan 7674 Vedana Place in Las Vegas heeft zoveel badkamers dat ik de tel kwijtraak – eentje heeft zelfs een whirlpool met uitzicht op open haard en flatscreentelevisie – en inloopkasten zo groot als mijn hele appartementje in New York. Maar de McMansion (à 509.990 dollar) staat leeg. Net als de meeste woningen van Canyon Falls Estates.
In de woestijn in Nevada, waar Las Vegas in het donker verschijnt alsof de sterrenhemel er op die plek naar beneden is gevallen, rijzen deze spookwoonwijken op als oases. Maar niemand heeft geld om de woningen te kopen.
Van alle Amerikaanse staten werd Nevada het hardst getroffen door de economische crisis. In geen enkele staat is de werkloosheid hoger dan in Nevada (12,1 procent tegenover het landelijk gemiddelde van 7,8 procent). En in diens bekendste stad Las Vegas is de werkloosheid het allerhoogst: 12,3 procent.
Holly Webb kan er over meepraten. Ooit werkte ze in een bar van één van de 122 casino’s in de stad. De gokstad draait om toerisme, maar als de broekriem moet worden aangehaald voelen mensen zich niet meer zo ‘lucky’. Met honderden andere casinomedewerkers verloor ze haar baan. De meeste ontvluchtten ‘Sin City’ – verhuurder U-Haul kon de vraag naar verhuiswagens niet eens aan – de gouden hoteltorens, neonlichtjes en trouwkapellen achter zich latend.
Holly bleef. ,,Mijn partner woont hier en mijn broer ook”, zegt ze bij wijze van excuus. Ze zocht tweeënhalf jaar naar werk en vond uiteindelijk een parttime baan bij het stadsbestuur van Boulder City, op veertig minuten rijden van Las Vegas. De stad die bekend staat als een Mekka voor toeristen is voor de inwoners van de stad een stuk minder glamoureus. ,,Leven in Las Vegas is zwaar, afschuwelijk.”
Ondanks de slechte economie in haar stad zal Holly op 6 november op president Obama stemmen. Andere thema’s geven voor haar de doorslag: vrouwenrechten en het homohuwelijk. ,,Romney wil vrouwen terugsturen naar de jaren vijftig.” En dat ze dankzij Obama wellicht ooit met haar vriendin kan trouwen, geeft Holly – ondanks de parttime baan voor weinig geld – een sprankje hoop.

AMERIKANEN STEMMEN SOMS AL WEKEN VÓÓR VERKIEZINGEN

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Shari Ross vult deze week haar stembiljet in. Gewoon thuis in Boulder, Colorado, aan de keukentafel. ,,Daar kan ik op mijn gemak, met een kop koffie, kijken wie mijn stem krijgt en misschien nog even op internet naar meer informatie zoeken over de kandidaten. We kiezen immers veel meer dan een president.”
Ross is niet de enige die voor dinsdag 6 november, de echte verkiezingsdatum, stemt. Ook president Barack Obama gaat vandaag (donderdag) al naar de stembus in zijn thuisstad Chicago. Een historische beslissing, want het zal de eerste keer zijn dat een zittende president al vóór de verkiezingsdag zijn stem uitbrengt.
Vroeg stemmen, in een stembureau dat soms al weken voor 6 november open is, is dit jaar toegestaan in 31 staten en het hoofdstedelijke district DC. Meer dan ooit. Idaho en South Dakota waren de eersten. Daar konden inwoners al vanaf 21 september hun presidentiële stem uitbrengen.
Per brief stemmen – ooit enkel voorbehouden aan militairen – mag in 48 staten, al is in 21 staten nog wel een goed excuus nodig om niet persoonlijk naar het stemhokje te komen. Professor Seth Masket van de University of Denver vergelijkt het met het betalen van rekeningen: ,,Sommige mensen betalen meteen, anderen wachten tot de uiterste datum; zo is het ook met stemmen.”
Omdat er tijdens de komende verkiezingen op veel meer gestemd wordt dan op de presidentskandidaat alleen – Amerikanen kiezen onder andere senatoren en afgevaardigden op federaal en staatsniveau, gouverneurs, burgemeesters, rechters, openbaar aanklagers, schoolbesturen en sheriffs – kan de wachttijd in het stembureau op 6 november oplopen. Het kan dan gewoon praktischer zijn om vooraf een stembiljet aan te vragen en in je eigen tempo in te vullen.
Geschat wordt dat dit jaar 40 procent van de Amerikaanse kiezers net als Obama en Ross al vóór 6 november zijn stem uitbrengt. En dat terwijl het zwaartepunt van de presidentscampagne ligt op de laatste weken vóór de verkiezingsdag.
Voor de kiezers is dat een voordeel, voor de kandidaten kan het een nadeel zijn, zegt politicoloog Masket. ,,Er zijn op deze manier voor Romney en Obama niet zo veel mensen meer over om over te halen op hen te stemmen. Bovendien worden de effecten van de debatten en welke kandidaat daarin het beste naar voren komt minder als veel Amerikanen hun stem al hebben uitgebracht.”
Al voert de president juist campagne om iedereen zo vroeg mogelijk naar de stembus te krijgen. In 2008 heeft Obama veel stemmen gewonnen onder de vroege kiezers. Bovendien: als veel kiezers in een bepaalde staat hun stem al hebben uitgebracht, kan de Obama-campagne de aandacht op een ander cruciaal deel van het land richten.
First Lady Michelle Obama vertelde vorige week een menigte in de Amerikaanse staat Ohio, één van de staten die vroeg naar de stembus mag, nog trots dat zij per brief al op haar echtgenoot had gestemd. Via Twitter verspreidde ze een foto van haar stembiljet, net voor dat op de post ging naar haar thuisstaat Illinois.

AMERIKA KIEST: DERDE PARTIJ?

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
(GPD) – Aqsa Ahmad (16) verplaatst haar gewicht beurtelings van het ene op het andere been. Voor haar staat haar idool en ze mag zo met hem om de foto. Nee, het is niet tienerster Justin Bieber. Het is Gary Johnson, presidentskandidaat namens de Libertarian Party.
Aqsa heeft met haar vriendinnen Morgan en Anna een uur gereisd om in Chicago bij het Third Party Debate (het debat met presidentskandidaten van andere partijen) te zijn. ,,Het tweepartijenstelsel is niet in de wet vastgelegd. Het is tijd dat ook andere partijen meedoen.” Nogmaals: Aqsa is zestien. Pas over twee jaar mag ze stemmen.
Het vierde ‘presidentsdebat’ gaat anders dan de officiële debatten (die tussen de Democraat en de Republikein). Daarvoor moest je je als journalist al in de zomer opgeven, zodat de Secret Service kan controleren of je niet stiekem een terrorist bent. Pas dan en alleen dan geven ze je een accreditatie, een glimmende pas met naam en foto die je altijd en overal om je nek moet hebben hangen.
In het Hilton-hotel werd dinsdagavond op mijn rechterhand met een stempel een paars bloemetje gedrukt en hup, ik mocht naar binnen. In de balzaal vielen niet alleen de kroonluchters op, maar ook de vier kandidaten die ontspannen met iedereen aan het praten waren en geduldig poseerden voor foto’s. Kom daar bij Obama of Romney maar eens om.
En hoewel geen van de kandidaten (naast Johnson ook Jill Stein van de Green Party, Rocky Anderson van de Justice Party en Virgil Goode van de Constitution Party) ooit in de buurt zal komen van het Witte Huis, gaven ze dinsdagavond wel een stem aan al die Amerikanen die het tweepartijensysteem als een verstikkend keurslijf zien omdat ze zich door noch Obama, noch Romney vertegenwoordigd voelen.
Als ik Aqsa, Morgan en Anna als graadmeter neem, zou je denken dat de komende generaties van stemgerechtigde Amerikanen werk zal maken van een kiesstelsel met evenredige vertegenwoordiging. Pas dan is in de toekomst de kans op een echte derde partij in de VS groter.