(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
WASHINGTON/ARLINGTON (GPD) – Generaal David Petraeus wordt ‘de grootste militair van zijn generatie’ genoemd. Maar op het grote, zonovergoten grasveld van Summerall Field op legerbasis Fort Myers, net over de rivier bij Washington, is hij niet meer dan een stipje. Met groot ceremonieel vertoon nam de Amerikaanse krijgsmacht gisteren afscheid van de militair, zoon van een Friese kapitein, die leiding gaf aan de Amerikaanse strijdkrachten in Irak en Afghanistan. Onder de genodigden, tussen allemaal Amerikaanse generaals, één Nederlandse kapitein: ridder Marco Kroon.

Foto: Nederlandse ambassade Washington

Dinsdagavond vertelde Kroon op een pluche bank in de lobby van het luxueuze Willard InterContinental Hotel hoe het komt dat hij zomaar bij het afscheid van één van Amerika’s meest machtige generaals – en bijna-CIA-baas – mocht zijn.
Petraeus werd tijdens een lezing in Eindhoven aan Kroon voorgesteld. Blijkbaar maakte hij een verpletterende indruk op de Amerikaanse generaal, want viavia wist Petraeus Kroons e-mailadres te achterhalen. Zo hielden ze contact; ook tijdens diens veelbesproken vervolging wegens bezit van cocaïne en een stroomstootwapen. ,,Ik kreeg zo het gevoel dat ik er niet alleen voor stond. Later feliciteerde hij me met mijn vrijspraak.”
Op de vraag waarom Petraeus contact met hem hield, kan Kroon niet echt antwoord geven. ,,De Militaire Willems-Orde staat gelijk aan de Amerikaanse Medal of Honor. Dragers daarvan worden in Amerika als echte helden gezien. En misschien speelt de Nederlandse achtergrond van Petraeus ook nog een kleine rol, want er was wél direct een klik.”
Een paar weken geleden kreeg Kroon ineens een e-mail met de mededeling dat Petraeus wilde dat Kroon bij zijn afscheidsceremonie zou zijn. ,,Ik dacht: ‘Waarom ik?’ Maar ik voelde me ook zeer vereerd.” Het contact tussen hem en Petraeus beschrijft hij als hartelijk, maar de kapitein weet zijn plek. ,,Het is niet je en jij, het is toch een generaal. Ik stel me ondergeschikt op. Het is u, ja en amen.”
Kroon kwam niet met lege handen naar het afscheid. In zijn handen klemt hij een doosje met daarin een bijzonder horloge. Op de wijzerplaat staan de coördinaten van Kandahar Air Field gegraveerd. Kroon heeft hetzelfde stoere klokje, maar dan met de coördinaten van het toenmalige Kamp Holland, zestig kilometer verderop in Afghanistan.
Petraeus is zichtbaar in zijn nopjes met het presentje. Trots stelt hij Kroon voor aan zijn vrouw Holly, alsof er niet nóg tientallen mensen in de rij staan om hem de hand te drukken. ,,Dit is de enige actieve Nederlandse Medal of Honor-drager”, zo introduceert Petraeus hem. Kroon glimt.
De Bosschenaar is in Washington als drager van de Militaire Willems-Orde. Het kost hem geen vakantiedagen en de reiskosten – ook het luxe hotel – komen voor rekening van de Amerikaanse defensie. ,,Alles wordt voor me geregeld.” Zo werd hij getrakteerd op een privérondleiding door het Pentagon en het Witte Huis. ,,Mooi”, glundert Kroon ,,om ineens in de gebouwen te staan die je normaal alleen op tv ziet.” Maar het was ook om een andere reden mooi: Kroon, in zijn uniform, was een bezienswaardigheid; mensen wilden met de hem op de foto. ,,Zoveel respect, wat een verschil met Nederland.”
Kroon heeft dinsdag een kilometer of wat hardgelopen door Washington. Hij is bezig weer in vorm te komen voor zijn nieuwe baan als compagniescommandant. ,,De laatste jaren heb ik veel achter de bar van mijn café gestaan en heb ik zelf ook wat biertjes gedronken. Van de twintig kilo die ik was aangekomen, ben ik er alweer tien kwijt.” Zijn café, vol met slechte herinneringen aan de rechtszaak, verkoopt hij. Financieel is het een fikse aderlating, maar dat neemt Kroon op de koop toe.
,,Voor de buitenwereld is de rechtszaak voorbij, maar voor mij en mijn vriendin begint de verwerking nu pas.” De prestigieuze uitnodiging van de Amerikaanse generaal is een hart onder de riem, maar voor Kroon voelt dat niet als rehabilitatie: ,,Mijn medaille heeft glans verloren – voor altijd.”

Het voelt bijna als een des­illusie: na dagen van voorbe­reiding op de storm die New York zou geselen, blijkt slechts hier en daar een boom omgewaaid.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Eén voor één gaan de deuren van gebouwen weer open. Na een periode van veilige opsluiting in hun appartementen nemen New Yorkers na het passeren van orkaan Irene voorzichtig een kijkje in hun stad. Een grote tak die in een zijstraat van Central Park op twee auto’s is gevallen, is een dankbaar foto-onderwerp. ,,Voor op Facebook”, jubelt een vrouw in een paarse regenjas, terwijl ze met haar telefoon een foto neemt. Hét bewijs dat Irene in New York geen echte ramp heeft veroorzaakt.
Er staan een paar straten blank in het laagliggende deel van Manhattan en in wijk Battery Park City heeft een enkel appartement op de begane grond lichte waterschade. In het park met uitzicht op het Vrijheidsbeeld lopen zondag tegen het middaguur alweer toeristen. Sommigen in regenjas en dito laarzen, anderen in korte broek, T-shirt en teenslippers.
Luttele minuten voordat de orkaan bij Coney Island in New York aan land zou komen is ze in kracht afgezwakt tot een tropische storm. Op de zuidpunt van Manhattan, pal aan het water, zwiepen verkeersborden vervaarlijk op en neer. In het noorden van Manhattan, elf kilometer verderop, hangen de blaadjes stil aan de bomen, er staat geen zuchtje wind. Dat was bijna een desillusie, na een kleine week van waarschuwingen voor dagen zonder elektriciteit en water.
Uit angst voor een herhaling van de slechte voorbereiding op de enorme sneeuwstorm van kerst vorig jaar en met orkaan Katrina uit 2005 nog in het achterhoofd, drukten autoriteiten en 24-uurs nieuwszenders inwoners van New York op het hart om water, ingeblikt voedsel, zaklampen en extra batterijen in te slaan. Inwoners van de laaggelegen gebieden moesten hun huis verlaten. Het stadsbestuur richtte negentig opvangcentra in met een capaciteit van 70.000 mensen. De meeste evacués vonden onderdak bij familie en vrienden, slechts negenduizend mensen maakten van de centra gebruik.
Op het hek bij de Louis Brandeis-school hangt een wit plastic spandoek waar met blauwe letters ‘shelter’, schuilplaats, op staat. Dertig mensen zijn er zaterdag met gele schoolbussen naar toe gebracht. Het openbaar vervoer lag toen al stil. In de gymzaal van de middelbare school staan 88 veldbedden, zegt vrijwilligster Micky. Haar lippenstift kleurt bij het oranje hesje waaraan de vrijwilligers te herkennen zijn. Micky werkt normaal gesproken bij de afdeling onderwijs van het gemeentebestuur en zet zich nu in voor de slachtoffers van de orkaan.
Voor de ontheemden is er genoeg water en voedsel en voor de kinderen is er speelgoed. Een vrouw komt vragen om een boek, want anders duurt de tijd zo lang, maar daar heeft het stadsbestuur niet aan gedacht. ,,We zijn hier geen bibliotheek”, lacht vrijwilligster Valerie. Haar man vindt het vervelend dat ze niet bij hem is tijdens de orkaan. ,,Maar het is niet anders. We hebben ons erop voorbereid om hier drie dagen te blijven.”
Zo lang hoeven ze niet te blijven. Zondagmiddag (lokale tijd) maken de eerste evacués alweer aanstalten om terug te gaan naar huis. Anderen wachten tot de metro en bussen weer rijden.
Irene bracht niet alleen wind en veel regen. Het dwong de ‘city that never sleeps’ tot algehele stilstand. Musea die dagelijks duizenden mensen trekken, zo als het Guggenheim, Metropolitan Museum en MoMA gingen dicht. Broadwayshows werden geannuleerd. Central Park werd gesloten. Zelfs koffieketen Starbucks – op vrijwel iedere straathoek zit een vestiging – sloot zaterdag en zondag de deuren van alle bijna tweehonderd koffiehuizen in de stad.
Ook veel andere winkels en restaurants gingen dicht, net als de drie luchthavens van de stad. Personeel kon weliswaar wel naar het werk komen, maar omdat het openbaar vervoer voor het eerst in de geschiedenis werd stilgelegd, konden ze niet meer terug naar huis. Op een normale dag vervoert de MTA in bussen en metro’s 8,5 miljoen mensen.
Elders aan de oostkust richtte Irene wel serieuze schade aan, waarschijnlijk voor miljarden euro’s. Miljoenen mensen kwamen zonder stroom te zitten. Er kwamen in ieder geval tien mensen om het leven, voornamelijk door omgevallen bomen. Irene trekt nu verder richting New England en het zuidoosten van Canada.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
GATLINBURG (GPD) – Barbara Carroll heeft geen zin om tijdens haar vakantie in Gatlinburg lang te praten over de schuldencrisis die de Verenigde Staten al weken in een wurggreep houdt. Maar één ding wil de gekapte dame uit Georgia wel kwijt: ,,Als ze maar van mijn uitkering afblijven.” Ze mag dan wel Republikein zijn, maar op het punt van sociale zekerheid is ze het eens met de Democraten. Die vinden dat er niet aan mag worden gemorreld. ,,Ik ben afhankelijk van social security.”
Gatlinburg, in de staat Tennessee, ligt aan de rand van de Great Smoky Mountains, een nationaal park op de grens van North Carolina en Tennessee dat jaarlijks zo’n 9 miljoen bezoekers trekt. In de zomermaanden stroomt het toeristenstadje vol met vooral Amerikaanse gezinnen. Maar ondanks de vakantiestemming houden de meeste deze zomer het nieuws wel in de gaten. De impasse over de verhoging van het schuldenplafond houdt niet alleen de politici in Washington bezig.
In zijn hotelkamer zat Gerard Lenthier uit Lake Placid, New York maandagavond geconcentreerd te kijken naar de speeches van president Barack Obama en zijn Republikeinse tegenstrever John Boehner. Lenthier maakt zich zorgen over de toekomst van zijn land als er voor de deadline van 2 augustus geen akkoord is gesloten over de verhoging van het schuldenplafond. Als het ooit in de grondwet vastgelegd schuldenmaximum niet wordt opgerekt, kan de Amerikaanse regering vanaf die dag niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen. Dan is het land in feite failliet.
,,De rijken worden te rijk, de middenklasse verdwijnt”, constateert Lenthier, terwijl hij op een bankje met zijn vrouw Beverly en kleinzoon Jack wacht op zijn dochter Lynn die één van de vele souvenirwinkeltjes is binnengelopen. Volgens Lenthier, een overtuigd Democraat, zijn de Republikeinen de aansluiting met de middenklasse helemaal kwijt. ,,Het is toch belachelijk dat zij weigeren in te stemmen met een belastingverhoging voor de rijkste Amerikanen? Natuurlijk wordt er in Washington te veel onnodig uitgegeven. Ik kan zo wat subsidies opnoemen die vandaag nog kunnen worden afgeschaft. Maar als Boehner zijn zin krijgt en de rijken voortrekt, is tijdens de volgende verkiezingen iedereen Democraat.”
Mark Lahtam uit Acron, een stadje in de staat Ohio dat ooit bekend stond om rubber, ziet het zo’n vaart niet lopen. Hij is het met de Republikeinen eens dat hogere belastingen zullen zorgen voor hogere werkloosheid. Over dat laatste kan Latham meepraten. Hij installeerde tot oktober vorig jaar onzichtbare ‘hekken’, een systeem waarmee honden met een stroomstootje in de tuin worden gehouden. Maar zo’n onzichtbaar hondenhek is een luxe die mensen in Ohio zich in de recessie niet meer konden veroorloven. Dus ging het bedrijf failliet en verloor Latham zijn baan. Nu probeert hij samen met zijn vrouw Janet zijn zorgen in de Smoky Mountains te vergeten.
Latham heeft ‘een bloedhekel’ aan president Obama – die hij liever vandaag dan morgen uit het Witte Huis ziet vertrekken – en zit helemaal op de lijn van John Boehner, de Republikeinse leider van het Huis van Afgevaardigden. En heus niet alleen omdat Boehner ook uit Ohio komt. ,,Al weet ik zo wel dat ik hem kan vertrouwen.” Volgens Latham is de optie van de Democraten het allerslechtst voor de VS.
Nadat Kim Cole uit Florence, Alabama op een straathoek heeft geposeerd voor een foto met haar man Carlos, vat ze het politieke probleem samen dat niet alleen in Washington, maar ook op de Amerikaanse straten zorgt voor tweespalt: ,,De Democraten willen niet slikken, de Republikeinen willen niet toegeven. En dat terwijl het schuldenplafond de afgelopen tientallen jaren telkens is verhoogd. Waarom is het nu dan anders? De politici in Washington moeten eens ophouden met alleen aan zichzelf te denken en eens denken aan alle Amerikanen.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
CONEY ISLAND (GPD) – Hap. Prop. Hap. Prop. Hap. Prop. Zo, het eerste broodje hotdog zit in de mond van Sonya Thomas. Vervolgens duwt ze met twee handen voor haar mond ene na de andere in water gedoopte broodje hotdog in haar mond terwijl ze huppelt om de broodjes met wat hulp van de zwaartekracht naar beneden te werken. Tien minuten later bevinden zich exact veertig hotdogs (plus broodje) tussen mond en maag van de eetkampioen die luistert naar de bijnaam ‘de zwarte weduwe’.
Amerika vierde maandag Onafhankelijkheidsdag en hoe kun je die vrijheid beter vieren door in tien minuten tijd zo veel mogelijk broodjes hotdog naar binnen te werken? Bij hotdogverkoper Nathan’s
Famous op Coney Island doen ze dat al 96 jaar. En doe daar niet lacherig over. Ondanks de harde muziek, een in Uncle Sam-pak gestoken lilliputter en mannen in hotdogpakken is ‘competitive eating’ een bloedserieuze zaak. Er is een heuse federatie, er zijn juryleden, er zijn voorrondes, de finale wordt uitgezonden op sportzender ESPN en sinds kort worden de wedstrijden ook opengesteld voor niet-Amerikanen. Zoals drie in communistisch rode joggingpakken gestoken Chinezen, die overigens geen schijn van kans maakten.
Voor het eerst was er dit jaar een speciale vrouwencompetitie. Zeven vrouwen die in de Verenigde Staten als ‘petite’ worden omschreven, frêle dames van 1,50 meter en 50 kilo in T-shirts en ultrakorte rok of broek worden aangekondigd met teksten als ‘at tien cupcakes in twee minuten – zonder melk!’ (en cupcakes zijn droog!).
En waar de vrouwen, hoewel aan de lichte kant, gezond lijken, ogen de mannen doorzichtig bleek en een kilootje of twintig, dertig aan de verkeerde kant van mollig. Maar geen van de zestien deelnemers heeft na het ‘kampioenschap’ medische aandacht nodig.
In het publiek is dat wel anders. Coney Island, het schiereiland aan de zuidpunt van Brooklyn, vergaarde in de jaren zestig faam als amusementspark. Hoewel inmiddels toonbeeld van vergane glorie, herleeft de wijk jaarlijks tijdens de hotdog-eetwedstrijd, waar zo’n 50.000 mensen op af komen. Terwijl ambulances aanrukken voor mensen die door de hitte (rond de 30 graden) bevangen zijn geraakt, worden op de lange tafels op een podium schalen met tientallen hotdogs klaargezet. Op de blauwe achtergrond prijken de logo’s van de hoofdsponsors, naast hotdogverkoper Nathan’s zijn dat Heinz (van de ketchup, onmisbaar op een hotdog) en Pepto Bismol (maagdrankje, onmisbaar na tientallen hotdogs).
Bij de mannen heeft iedereen al eens een prijs gewonnen: ze zijn wereldkampioen in het eten van aardappelpartjes, tiramisu, zalm, jalapeñopepers, asperges of Key Lime-taart. En ze zijn er nog trots op ook. Maar de enige prijs die er toe doet is de beker die vandaag wordt vergeven.
Maar net zoals de afgelopen vier jaar maken ze geen kans tegen Joey ‘Jaws’ Chestnut. Met zijn effectieve, maar onappetijtelijke techniek – die nog het meest lijkt op omgekeerd overgeven – weet hij in tien minuten tijd 62 broodjes hotdog naar binnen te werken. En zowel Sonya Thomas als Joey Chestnut kan seconden na de schranspartij alweer lachen. En dat is niet alleen vanwege de eer, maar vooral vanwege het prijzengeld van 20.000 dollar (14.000 euro).