(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Inwoners van het stadje Zanesville in de Amerikaanse staat Ohio wanen zich in Afrika. Ieder moment kan er een leeuw om de hoek wandelen. Of een tijger. Of een giraffe. Of een jachtluipaard. Vijftig wilde dieren zijn ontsnapt uit een wildpark in de stad. Maar niemand gaat op safari. Volgens de politie zijn de dieren ‘erg groot en zeer agressief’.
De 25.000 inwoners moeten sinds dinsdagavond binnen blijven en scholen zijn gesloten. Langs de snelweg, die dwars door de stad loopt, worden automobilisten met ‘voorzichtig: wilde dieren’ op grote borden gewaarschuwd in hun auto’s te blijven.
De 61-jarige Terry Thompson, de eigenaar van het privéwildpark waar hij ook wolven, grizzly beren en kamelen hield, was net uit de gevangenis na een veroordeling voor illegaal wapenbezit. Hij werd dinsdagavond dood gevonden. Volgens de burgemeester van Zanesville zette Thompson alle hekken van de kooien open en schoot hij zichzelf vervolgens dood. Er was ook goed nieuws: de verzorger van de dieren had tegen de politie gezegd dat ze pas waren gevoerd.
Toch hebben agenten met jachtgeweren opdracht gekregen te schieten om de ontsnapte beesten te doden. Een groot deel van de dieren is al afgeschoten. Bij daglicht wordt ook met verdovingsgeweren gewerkt, in samenwerking met een dierentuin uit het nabijgelegen Columbus. Ook wordt geprobeerd de dieren met voedsel terug te lokken naar hun kooien.
In de staat Ohio gelden soepele regels rond het houden van exotische dieren. Voor beren moet een vergunning worden aangevraagd, maar voor dieren die niet van nature voorkomen in de Verenigde Staten gelden geen regels. Zo kon het zijn dat Thompson ook chimpansees en met uitsterven bedreigde orang-oetangs in zijn huis hield. Die zijn niet ontsnapt.
De dierenbescherming in Ohio roept het staatsbestuur op de regels aan te scherpen. Op twitter spreken mensen er schande van dat er ‘niet eens wordt geprobeerd de dieren levend te vangen’.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Het ketelhok in de kelder in Philadelphia was niet meer dan een kruipruimte; een volwassene kon er niet rechtop staan. Toch woonde Derwin McLemire er lange tijd, vastgeketend aan de cv-ketel. Een vrouw, twee andere mannen en drie honden waren zijn ‘huisgenoten’. Alleen een pak sinaasappelsap hield hen in leven. Toen een lege mayonaisepot vol zat met urine, deed een emmer dienst als wc.
Het verstandelijk gehandicapte viertal werd vastgehouden zodat Linda Ann Weston hun uitkeringscheques kon innen. Naast het viertal zijn er misschien nog vijftig slachtoffers.
De eigenaar van een appartementencomplex in Philadelphia kreeg afgelopen zaterdag de schrik van zijn leven. Hij ging naar de kelder om er een stop te verwisselen, maar zag een afgesloten deur waarachter hij het geblaf van honden hoorde. Hij brak de deur open en vond de vier onder een bevuilde deken. Een dag later arresteerde de politie Weston (51), de huurder van het appartement erboven. Ze wordt gezien als de leider van een uitkeringsfraudebende. Ze zat al eens acht jaar vast nadat ze in 1981 was veroordeeld voor moord door uithongering. Haar vriend, die zich dominee noemt, en een andere man werden ook opgepakt.
Weston en haar handlangers worden verdacht van ontvoering, vrijheidsberoving en uitkeringsfraude. In haar appartement vond de politie ID-bewijzen en de burgerservicenummers van meer dan vijftig mensen. Daarmee werd bij de sociale dienst de uitkering geïncasseerd.
Op een lokale tv-zender liet het jongste slachtoffer Tamara Breeden (29) haar gebit zien; een aantal van haar voortanden zouden er door Weston zijn uitgeslagen. Ze werd in 2005 door haar familie als vermist opgegeven, meldde de lokale krant The Philadelphia Inquirer. McLemire (41), de vastgeketende gevangene, komt uit de staat North Carolina. Hij zei Weston via een datingsite ontmoet te hebben. Hij probeerde te ontsnappen, maar werd gepakt. Het derde slachtoffer, Edwin Sanabria (31), komt uit Philadelphia; de vierde, Herbert Knowles (40), verdween in 2008 uit de staat Virginia. De vier zouden stuk voor stuk de verstandelijke vermogens hebben van een tienjarige, maar werden niet actief opgespoord. Ze zijn immers meerderjarig.
Weston zou al eerder met meerdere verstandelijk gehandicapten hebben samengeleefd om hun uitkeringen te incasseren. Ze ging met haar slachtoffers naar de sociale dienst en liet hen een document tekenen waardoor de cheques voortaan door haar geïnd konden worden. In haar vorige woonplaats, West Palm Beach in Florida, rookten buurgenoten onraad toen zij blauwe plekken en brandwonden zagen op de gezichten van de verstandelijk gehandicapten waarmee Weston samenwoonde. Weston wist de argwaan weg te nemen door te zeggen dat de twee met elkaar vochten. Daarvoor zou Weston in Texas hetzelfde trucje hebben uitgehaald.
De politie, bijgestaan door de FBI, proberen nu alle puzzelstukjes te verzamelen. Ze zien de bende van Weston als erg groot en vooral uitzonderlijk wreed. Die wreedheid houdt nu de verdachten in de cel zitten niet op. De politie vermoedt dat Weston en haar handlangers ook elders verstandelijk gehandicapten beroofden. Gisteren (dinsdag) werden in de zaak ook zes kinderen en vier jongeren in beschermde bewaring gesteld. Eén van hen, een meisje van 19, werd sinds 2009 vermist.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – In de zomer, als de zon de temperatuur boven de dertig graden stuwt, lopen mooie meisjes in duo’s rond de witte mormoonse tempel met kitscherige gouden beelden in Salt Lake City. Ze dragen kasjmieren kabeltruien met mouwen tot de polsen en rokken tot de enkels. Op hun gezicht staat een lieflijke glimlach. Het is hun taak om bezoekers in te lichten over hun geloof, in de hoop dat een paar zich zullen bekeren.
Ongeveer 3500 kilometer verderop, in New York, wordt de zendingsdrang van de mormonen iedere avond op de hak genomen in de enorm populaire musical The Book of Mormon, waarin twee mormonen als zendeling naar Oeganda gaan. Op betaalzender HBO heeft de mormonenserie Big Love – over een polygame man met drie echtgenotes en negen kinderen – net het vijfde en laatste seizoen beleefd. En nu heeft Amerika twee Republikeinse presidentskandidaten die mormoon zijn. En de ene, Mitt Romney, heeft ook nog eens de beste papieren om het in 2012 op te nemen tegen Barack Obama.
Religie zou geen rol moeten spelen in Amerika, waar godsdienstvrijheid als zo’n groot goed wordt beschouwd. Maar mormonisme lijkt in de marge wel een rolletje op te eisen. Een pastor in Texas (en aanhanger van presidentskandidaat Rick Perry) noemde de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, de officiële naam van de geloofsstroming, afgelopen weekend ‘een sekte’ en ‘een nep-religie’. En Romney is volgens hem geen christen.
Het doet Dale Jones, woordvoerder van de mormonen, geërgerd zuchten. Hij dacht dat zijn geloof – de vierde kerk van de VS – na al die jaren eindelijk was geaccepteerd. Vorig jaar werd er zelfs een publiciteitscampagne opgetuigd om vooroordelen weg te nemen, vorige week kreeg die in twaalf steden een vervolg. ‘I’m a Mormon’ laat gewone mensen zien die vertellen over hun geloof. ,,Maar we lopen nog altijd tegen dezelfde muren aan: we zijn niet christelijk, we zijn polygamisten.”
De polygamie, ‘veelwijverij’, is officieel al in 1890 afgeschaft. Maar fundamentalistische afsplitsingen staan het nog steeds toe. Warren Jeffs preekte in zijn kerk polygamie – ook met jonge meisjes. Het leverde hem in augustus een levenslange gevangenisstraf op.
Op de vraag of mormonen christelijk zijn – mormonen geloven niet in de heilige drie-eenheid – is het antwoord van Jones simpel: ,,Wij geloven in Jezus Christus, dus zijn wij christelijk.” Beide presidentskandidaten, naast Romney ook oud-China-ambassadeur Jon Huntsman, zeggen zich christen te voelen. De kerk is politiek neutraal, stelt Jones. Maar hij laat wel doorschemeren dat hij trots is dat geloofsgenoten – of hij het nu met hun standpunten eens is of niet – een gooi doen naar de macht.
Maar dat geloof wordt angstvallig buiten de campagne gehouden. In zijn vorige poging president te worden, in 2007, sprak Romney nog wel over zijn geloof. Vervolgens verloor hij de voorverkiezingen in Iowa van baptist Mike Huckabee. In deze campagne heeft Romney, die vanwege de richtlijnen van de mormonen geen koffie, thee of alcohol drinkt, het woord ‘mormoon’ nog niet in de mond genomen. Twintig procent van de Republikeinen zegt geen mormoon als president te steunen. Maar in 1959 zei 25 procent van de kiezers niet op een katholiek te stemmen en toch werd John F. Kennedy president. Als Romney bij de Republikeinen als sterkste uit de bus komt en het in november 2012 opneemt tegen Obama, zou hij bij winst in januari 2013 als eerste mormoon kunnen verhuizen naar het Witte Huis.

KADER:
The Book of Mormon is niet alleen een populaire Broadway-musical, maar ook het heilige boek van de mormonen. De tekst zou ooit in een oude taal geschreven zijn op gouden platen, die begraven waren in een heuvel in de staat New York. Joseph Smith vond de teksten, nadat hij op een nacht een visioen had waarin God, Jezus en de engel Moroni hem vertelden dat Jezus na zijn verrijzenis een bezoek bracht aan Amerika. Moroni leidde hem naar de platen, die Smith prompt vertaalde naar het Engels en uitbracht in 1830. Het hoofdkwartier van de mormonen, of de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, staat in Salt Lake City, in de staat Utah, die werd gesticht door toenmalig kerkleider Brigham Young. Momenteel noemen ongeveer 14 miljoen mensen wereldwijd zich mormoon; in Nederland zijn dat er ongeveer 8000. Mormonen zien zichzelf als christenen, maar veel christenen bestempelen het geloof als ‘on-christelijk’. Zo denken veel mensen dat polygamie (met meerdere vrouwen tegelijk getrouwd zijn) één van de kenmerken van het geloof is. Officieel heeft de kerk dat in 1890 afgeschaft, zodat Utah zich als 45ste staat kon aansluiten bij de Verenigde Staten.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Iedere ochtend keek Steve Jobs in de spiegel en stelde hij zichzelf deze vraag: als dit de laatste dag van mijn leven was, zou ik dan willen doen wat ik vandaag ga doen? ,,Als het antwoord te veel dagen achter elkaar ‘nee’ was, wist ik dat ik iets moest veranderen”, zei Jobs tijdens een toespraak voor Stanford University in 2005. Jobs – bevlogen, enthousiast, levenslustig – was toen net genezen van alvleesklierkanker. Woensdag zou de ziekte hem alsnog, op 56-jarige leeftijd, fataal worden. Nieuws dat velen lazen op hun iPhones en iPads, een dag nadat Apple – zonder Jobs – de iPhone 4S presenteerde.
Jobs vergaarde faam als topman van Apple, het elektronicabedrijf dat hij in 1976 mede oprichtte. Maar hij was meer dan een bestuurder: hij was een visionair, die zich persoonlijk bemoeide met de apparaten die Apple in de markt zette. Steve Jobs was Apple en Apple was Steve Jobs. De iMac, de iPod, de iPhone, de iPad: allemaal dragen ze het stempel van goedkeuring van Jobs zelf. En als hij, wandelend over een podium in zijn eeuwige zwarte coltrui, spijkerbroek en sneakers zijn nieuwste producten presenteerde, dan moesten alle details kloppen. Dat ging zelfs zover dat Jobs er persoonlijk voor zorgde dat de kleur geel van de tweede letter ‘o’ van het Google-logo op de iPhone werd aangepast. Hij sommeerde één van de directeuren van Google hem thuis te bellen – op een zondag. ,,Ik ben er niet blij mee, het is gewoon verkeerd”, vertelde hij de verbaasde Google-directeur. Een dag later was het gefixt. Als eerbetoon zette Google gisteren Jobs’ naam op zijn homepage.
Jobs biologische moeder was een ongetrouwde studente en besloot haar baby in 1955 op te geven voor adoptie. Ze had één eis: de ouders moesten een universiteitsdiploma hebben. Baby Jobs zou geadopteerd worden door een advocatenechtpaar. Maar die besloten op het laatste moment dat ze liever een dochtertje wilden. Dus kwam Jobs terecht bij een moeder zonder universiteitsdiploma en een vader die zijn middelbare school niet eens had afgemaakt. Ze moesten Jobs’ biologische moeder beloven dat ze haar baby naar de universiteit zouden sturen. Maar Jobs zag er na een semester de waarde niet van in en besloot zijn ouders niet langer op kosten te jagen. Hij schreef zich uit, maar bleef colleges volgen. Slapen deed hij op de grond bij vrienden, maaltijden at hij in de tempel van de Hare Krishna. Afstuderen deed hij nooit.
Het ontbreken van een diploma hinderde hem niet. Jobs richtte samen met twee vrienden Apple, Inc. op. Het succes volgde pas later. Daarvoor moest Jobs in 1985 eerst door de door hemzelf aangenomen directeur worden ontslagen, om er na een paar omzwervingen in 1996 weer terug te keren. Daarop volgden de gouden jaren. Apple werd weer winstgevend, verkocht miljoenen iPhones en iPads en groeide dit jaar zelfs uit tot ’s werelds grootste bedrijf.
Terwijl Apple floreerde, ging de gezondheid van Jobs achteruit. In de afgelopen acht jaar ging hij drie keer met ziekteverlof. Hij genas van alvleesklierkanker, onderging in 2009 een (geheime) levertransplantatie en januari van dit jaar liet zijn lichaam hem weer in de steek. Eind augustus legde hij zijn functie als hoogste baas neer.
Apple kondigde zijn dood aan met de woorden dat ‘de wereld onmetelijk veel beter is’ dankzij Jobs en eerde hun topman met een grote zwart-wit foto op de website. Microsoft-baas Bil Gates, een concurrent van Apple, noemde het een ‘waanzinnige eer’ om met Jobs te hebben mogen samengewerkt. Facebook-bedenker Mark Zuckerberg noemde Jobs zijn mentor.
Pas recent hoorde de biologische vader van Jobs, de 80-jarige Syrische immigrant Abdulfattah John Jandali, dat het kind dat hij destijds afstond uitgegroeid is tot de beroemde Apple-topman. Jandali, nu directeur van een casino in Reno, Nevada, zei eind augustus in the New York Post dat hij niet de indruk wilde wekken dat hij op het fortuin van zijn zoon uit was. ,,Ik zou nooit de telefoon oppakken om hem te bellen, zelfs niet als één van ons op ons sterfbed zou liggen.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – De oorlog in Afghanistan die op 7 oktober 2001 begon als antwoord op de aanslagen van 9/11 had een krachtige, maar vooral korte strijd moeten zijn. Het werd de langste oorlog uit de Amerikaanse geschiedenis. En het eind is nog niet in zicht. ,,De oorlog in Afghanistan is als een almaar uitzaaiende kanker die militair niet te winnen valt,” stelt hoogleraar internationale betrekkingen en oud-militair Andrew Bacevich.
In de tien jaar die Operatie Enduring Freedom (duurzame vrijheid) nu duurt, kwamen ruim 1680 Amerikaanse soldaten terug in een kist bedekt met de Amerikaanse vlag, vrijwel dagelijks sneuvelen er militairen. De oorlog heeft tot nu toe 461 miljard dollar (348 miljard euro) belastinggeld gekost. Op een website die de kosten van de oorlog bijhoudt, wordt dat bedrag met duizelingwekkende snelheid hoger. Uit een recent onderzoek van het Pew Research Center blijkt dat 50 procent van de veteranen meent dat de oorlog zinloos is. Een mening die Bacevich van harte onderschrijft.
Bacevich, verbonden aan Boston University, schreef Washington Rules: America’s Path to Permanent War (het Amerikaanse pad naar permanente oorlog). Hoewel daar in Afghanistan volgens de hoogleraar nog geen sprake van is, staat de oorlog nu al bekend als ‘the long war’ (de lange oorlog). ,,En een einde zal nooit kunnen worden gekwalificeerd als ‘overwinning’. In deze oorlog is winst ongrijpbaar geworden.”
Volgens Bacevich beseffen de Amerikanen niet welke ‘catastrofale fout’ toenmalig president George W. Bush na de aanslagen van 11 september 2001 heeft gemaakt. ,,Amerikanen denken nog altijd dat militair ingrijpen dé oplossing is, een idee dat voortkomt uit de Tweede Wereldoorlog. Terwijl Europa zich realiseerde dat oorlog slecht was, dachten Amerikanen dat oorlog goed was voor de VS. Wij waren immers ongeschonden als winnaar én economische supermacht uit de bus gekomen. Nu begint het langzaam door te dringen dat oorlog niet goed is.”
Bacevich verdeelt de oorlog in drie hoofdstukken.
Hoofdstuk 1: ‘shock and awe’. ,,De regering-Bush dacht dat het met overweldigende militaire macht Afghanistan kon binnenvallen, de ‘bad guys’ omver kon werpen en weer terug naar huis kon gaan. Maar ze kwamen er niet meer weg.”
Hoofdstuk 2: het tegenwerken van de opstand, de zogeheten ‘counter-insurgency’. ,,Dat is een erg lange, bloedige strategie. Ik zag dat zelf toen ik als militair in Vietnam vocht. De geschiedenis heeft bewezen dat die tactiek vaak mislukt, omdat het publiek zich tegen de oorlog keert voor deze strategie succes heeft. In Afghanistan zien we dat de taliban zich niet laten verjagen. Ze hebben alle tijd.”
Hoofdstuk 3: oorlog met onbemande vliegtuigjes. ,,Deze drones worden door president Barack Obama steeds vaker ingezet. De regering wil ons doen laten geloven dat die onbemande vliegtuigjes alle mensen kunnen doden waarvan wij denken dat het terroristen zijn. Maar dat is natuurlijk zeer onwaarschijnlijk.”
Het is volgens Bacevich steeds duidelijker dat de oorlog in Afghanistan te veel kost en dat het de VS niks oplevert. Hij verwacht echter niet dat het 10-jarige jubileum van de Afghanistanoorlog in de VS voor veel publiciteit zal zorgen. ,,Wat de troepen in het verre Afghanistan doen, heeft geen impact op het dagelijks leven van de gewone Amerikaan. Tenzij jouw zoon of vader terugkomt in een lijkenzak, maar dat is – vreemd genoeg – politiek onbelangrijk.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Wat voorheen een politiek ritueel was, is nu een politiek spel geworden met een wel hele hoge inzet. Het Amerikaanse schuldenplafond moet omhoog, zoveel is duidelijk. Maar politici in Washington zitten met de handen in het haar over de onvermijdelijke bezuinigingen nodig om de schuld de komende jaren fors te verlagen. De tijd dringt.
Donderdag liepen de Republikeinen Eric Cantor en Jon Kyl weg uit het overleg waarin ze met de Democraten een compromis proberen te smeden. Die groep, onder leiding van vicepresident Joe Biden, stelde zichzelf 1 juli als deadline. Hoogleraar economie Steven Sheffrin doet de Republikeinse tegenwerking af als ‘niet meer dan onderhandelingsstrategie’. ,,Deze keer zal de verhoging gepaard gaan met veel politiek drama, maar uiteindelijk zal het schuldenplafond worden verhoogd. Dat kán niet anders.”
Als er niks gebeurt kan de BV Amerika vanaf 2 augustus zijn rekeningen niet langer betalen. Omdat dat nog nooit is voorgekomen, weet niemand wat er dan precies gebeurt. De VS zou dan mogelijk uitkeringen stopzetten. Militairen, ambtenaren en door de overheid ingehuurde bedrijven zouden misschien naar hun geld kunnen fluiten.
In 1917 (aangepast in 1939) sprak het Amerikaanse Congres af dat er een maximaal bedrag is dat geleend mag worden. Om de schulden binnen de perken te houden, spraken politici destijds af dat bijlenen niet mag. De VS is daarmee het enige land ter wereld dat zichzelf een zogeheten schuldenplafond heeft oplegd. Maar zoals zo vaak bleek de praktijk weerbarstiger dan de theorie en werd de limiet 74 keer opgerekt; voor het laatst in februari 2010 tot 14,295 biljoen dollar (9,94 biljoen euro). Maar ook dat vastgestelde bedrag is inmiddels overschreden. In cijfers was de schuld van de VS op 24 juni, 03.00 uur 14.348.901.282.958 dollar en een paar centen.
Is het plafond bereikt en kunnen rekeningen niet meer worden betaald, dan zou de VS op papier failliet zijn. Een enkele econoom stelt dat een Amerikaans faillissement juist heilzaam is. Dan zouden de politieke neuzen in één klap dezelfde kant op staan. Econoom Sheffrin, verbonden aan Tulane University, waarschuwt dat de gevolgen daarvan veel te riskant zijn. ,,Dan dreigen Griekse taferelen.”
Alleen al de dreiging van een faillissement maakt investeerders al nerveus. Hoewel Standard and Poor’s in april weliswaar de triple A-rating van de VS bekrachtigde, stelde de kredietbeoordelaar tegelijkertijd dat het vooruitzicht voor de VS ‘negatief’ is. Sheffrin: ,,Het congres ˆ óók de Republikeinen ˆ zullen er alles aan willen doen om het doembeeld van enorme reputatieschade door een lagere kredietwaardigheid af te wenden.”
In april was Timothy Geithner nog positief. Tijdens een spreekbeurt in New York stelde de Amerikaanse minister van financiën dat er in het belang van het land een akkoord zou worden gesloten. Het gesputter van de Republikeinen was slechts retoriek, stelde hij. ,,Begin juni zijn we er uit”, voorspelde Geithner.
Inmiddels is het eind juni en hoewel president Barack Obama en Republikeins leider John Boehner vorige week zaterdag achttien holes gegolfd hebben om het probleem in een informele sfeer te bespreken, is een akkoord nog niet binnen handbereik. Volgens econoom Sheffrin zal er voor een tussenoplossing worden gekozen: een geringe verhoging nu en herhaling van de discussie over een paar maanden. Hij hoopt dat er nu wel knopen worden doorgehakt over bezuinigingen. ,,Dat moeten we niet voor ons uit schuiven. Want hoe dichter we bij de verkiezingen komen, hoe lastiger het wordt.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Van gevangene in het omstreden cellencomplex van Rikers Island in New York naar gevangene in een huis – en niet eens zijn eigen huis. Dominique Strauss-Kahn verruilde de naar de Nederlander Abraham Rycken vernoemde gevangenis gisteren (vrijdag) voor een tijdelijke accommodatie met videocamera’s en een bewaker. Maar dat ging niet zonder slag of stoot.
De poging van zijn vrouw, tv-journalist Anne Sinclair, om in allerijl een appartement te huren, mislukte. De luxe woontoren Bristol Plaza (‘beter dan een hotel’ en mét een dagelijks kamermeisje) aan de chique Upper East Side weigerde Strauss-Kahn onderdak te verlenen. Zijn vrijlating werd daarmee vertraagd, maar aan het eind van de middag (Amerikaanse tijd) werd hij naar een ‘tijdelijke locatie’ gebracht. Zijn vrouw blijft ondertussen speuren naar een geschikt appartement.
Nu Strauss-Kahn uit de cel is, is een gewapende bewaker één van de vele waarborgen om een vluchtpoging van de van poging tot verkrachting verdachte Fransman te voorkomen. Probeert Strauss-Kahn onverhoopt te ontsnappen, dan mag de bewaker geweld gebruiken om hem te stoppen. Voor die ‘service’ moet hij wel zélf betalen: de particuliere bewakers kosten 200.000 dollar (140.000 euro) per maand. Dat kan behoorlijk in de papieren lopen, want doorgaans hebben rechtszaken in de Verenigde Staten een looptijd van vele maanden; zo niet jaren.
Over de exacte voorwaarden van het huisarrest dat Strauss-Kahn donderdag kreeg opgelegd, wordt schimmig gedaan. De New Yorkse openbaar aanklager verwijst naar de advocaten van de oud-IMF-directeur. Advocaat Benjamin Brafman geeft echter ‘geen commentaar’.
Duidelijk is dat Strauss-Kahn 24 uur per dag gevolgd gaat worden. Naast de videosurveillance gebeurt dat met een ‘elektronische monitor’; een enkelband. Het zwarte kunststof kastje dat met waterbestendige banden om de enkel wordt gegespt, is tegenwoordig uitgerust met een gps-zender. ,,Die stuurt iedere minuut een signaal naar de ontvanger. Als dat signaal stopt, omdat de gedetineerde bijvoorbeeld zijn appartement verlaat of probeert de enkelband te verwijderen, gaat een alarm af”, weet hoogleraar criminologie Marc Renzema, gespecialiseerd in elektronische monitoring. Dat de Fransman naast de enkelband ook nog eens met camera’s in de gaten wordt gehouden, vindt de hoogleraar verbonden aan de Kutztown University in Pennsylvania wat overdreven. ,,Maar sommige mensen dragen én een riem én bretels.”
Strauss-Kahn mag zijn appartement alleen verlaten als hij in de rechtbank moet verschijnen, een afspraak heeft met zijn advocaten, voor doktersbezoek of als hij een kerkdienst wil bijwonen. Bezoek is welkom, maar niet meer dan vier niet-familieleden per keer.
Strauss-Kahn betaalde gisteren 1 miljoen dollar (700.000 euro) zodat hij zijn proces buiten de cel kan afwachten. Als extra borg is door zijn vermogende echtgenote nog eens 5 miljoen dollar (3,5 miljoen euro) beschikbaar gesteld. Ze gebruikt daarvoor onder andere haar villa in Washington, die 4 miljoen dollar (2,8 miljoen euro) waard is.
Op 6 juni staat de gevallen voormalig IMF-topman weer voor de rechter. Dan wordt hij officieel voorgeleid. Vooruitlopend daarop maakte hoofdaanklager Cyrus Vance bekend dat hij vervolgd zal worden voor aanranding, poging tot verkrachting en wederrechtelijke vrijheidsberoving. ,,Onder het Amerikaanse strafrecht zijn dat serieuze misdrijven”, benadrukte hij.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Als je in het door tornado’s verwoeste deel van de Verenigde Staten woont, mag je blij zijn als je het natuurgeweld hebt overleefd. Maar grote kans dat je wel álles kwijt bent. De wervelwinden tillen immers alles op – bomen, auto’s, huizen, maar ook foto’s, contracten en hypotheekpapieren – om die vervolgens tientallen, soms wel honderden kilometers verderop weer te laten neerdalen. Via vriendensite Facebook worden dierbare herinneringen weer terugbezorgd bij de rechtmatige eigenaars.
Initiatiefnemer Patty Bullion uit Alabama kwam op het idee van een Facebookpagina waarop iedereen gevonden foto’s en documenten kan plaatsen nadat ze in haar voortuin een echo-foto vond. ,,Dat ging me aan het hart. Als het mijn echo was geweest, zou ik die foto terug willen hebben.” Er zijn al meer dan elfhonderd foto’s op geplaatst en ieder uur komen er tientallen bij. De pagina wordt door meer dan 74 duizend mensen gevolgd. Bullion heeft er inmiddels een dagtaak aan, vertelt ze. Maar klagen doet ze niet. ,,Ik voel me gezegend dat ik dit voor de slachtoffers kan doen.”
Donderdagnacht ontstonden er in het zuiden van de VS meer dan 180 tornado’s. Er vielen 344 doden, de meesten (210) vielen in de zwaarst getroffen staat Alabama. Gemiddeld eens in de vijftig jaar zijn de weersomstandigheden optimaal voor zo’n gigantische uitbraak van tornado’s, zegt meteoroloog en tornado-expert John Snow. ,,Een verklaring is er niet. Het lijkt toeval.” Snow wijst op 1925 en 1974, toen vergelijkbare weersomstandigheden -enorme en krachtige onweersbuien met donder, weerlicht, wind, hagelstenen zo groot als grapefruits en veel, heel veel regen – ook voor tornado’s zorgden.
Waar sommigen insinueren dat de klimaatverandering de oorzaak is van een wel heel heftig begin van het Amerikaanse tornadoseizoen (in april ontstonden 679 tornado’s; een record), ziet Snow daar geen wetenschappelijk bewijs voor. ,,Als je teruggaat in de tijd zie je dat de ‘outbreak’ van 1974 ook verwoestend, ook dodelijk, ook in het zuiden en ook in april was. En de tornado’s van 1925 ontstonden zelfs al in maart. Niets nieuws onder de zon.”
Snow, hoogleraar meteorologie verbonden aan de Universiteit van Oklahoma, benadrukt dat op ieder moment van het jaar op iedere plaats in de VS tornado’s kunnen ontstaan. Dus niet alleen in ‘tornado alley’, een dunbevolkt gebied op de Great Plains dat ingeklemd ligt tussen de Rocky Mountains in het westen en de Appalachen in het oosten. ,,Maar dit jaar zien we dat ze vooral in stedelijk gebied toeslaan en daar voor veel schade én slachtoffers zorgen.”
Het grootste aantal slachtoffers valt doorgaans in woonwagenkampen, die niet bestand zijn tegen de kracht van een tornado. Daarnaast is de schade groot omdat huizen in de VS vaak van hout zijn. Als het bakstenen woningen zouden zijn, dan zouden de bewoners ‘iets meer bescherming’ hebben, stelt Snow. ,,Maar als er een tornado overheen raast, is er weinig aan te houden.” Bewoners die een veilig heenkomen zoeken in een badkamer (de veiligste plek in huis; vooral als je je vastklemt aan de goed verankerde toiletpot), een kast of onder een grote tafel, overleven het natuurgeweld meestal wel. ,,Je bent dan wel alles kwijt, maar leeft in ieder geval nog.”
En hoewel inwoners uit het rampgebied via Facebook hun huis niet terug kunnen krijgen, ligt het diploma van de middelbare school of een jeugdfoto misschien wel binnen handbereik. Intussen hebben tientallen mensen hun weggewaaide dierbare herinneringen teruggevonden. Zo herkende een vrouw uit Smithville, Mississippi via Facebook een foto van haar grootouders. Haar opa overleed al in 2005, haar bijna tachtigjarige oma raakte bij de tornado’s van donderdag zwaargewond. Bullion’s oom vond het kiekje in de wei naast zijn huis in Alabama, maar liefst 160 kilometer verderop.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Wanneer twee honden vechten om een been, loopt de derde er mee heen. Het Nederlandse spreekwoord lijkt perfect van toepassing op de Canadese verkiezingen van 2 mei. De derde kandidaat is underdog is Jack Layton, leider van de sociaal-democratische NDP. Hij zou wel eens kunnen zorgen voor jaren van politieke instabiliteit in Canada.
Nadat de Canadese conservatieve minderheidsregering op 25 maart viel omdat de oppositie de begroting verwierp en de regering beschuldigde van minachting, dacht politicoloog Andrew Heard van de Canadese Simon Fraser University hetzelfde als zijn landgenoten. ,,De verkiezingen zouden een wel heel voorspelbare invuloefening te worden. De conservatieven zouden moeiteloos als grootste uit de bus komen en een meerderheidsregering gaan vormen”, herinnert Heard zijn voorspelling.
De conservatieve minister-president Stephen Harper ging met die boodschap op campagne. Verkiezingen waren onnodig en tijd- en geldverspilling, stelde hij. Onder Harper wist Canada als geen enkel ander land de economische crisis met nauwelijks averij te doorstaan. Een stem op hem zou zorgen voor stabiliteit. En als er al concurrentie voor Harper was, dan kwam die van de liberale partij onder leiding van de liberale intellectueel Michael Ignatieff.
Maar vier dagen vóór de verkiezingsdag hangt de vlag er heel anders bij. In een campagne die door politicoloog Antonia Maioni, directeur van het Canada Instituut van McGill University in Montreal wordt gekarakteriseerd als ‘achtbaan’, heeft Harper in de laatste peiling van Forum Research zijn comfortabele voorsprong (34 procent) verloren. Maar het is niet Ignatieff die hem op de hielen zit, maar Jack Layton, de sympathieke voorman van de New Democratic Party (NDP). Hij staat in de peilingen op 32 procent. Ignatieff is met 22 procent gedegradeerd naar de derde plek.
Academicus Ignatieff en doceerde tientallen jaren aan Cambridge, Oxford en Harvard. Deze respectabele universiteiten hebben één ding gemeen: ze staan niet in Canada. In het jaar dat Harper – de te kloppen man – premier werd, keerde hij terug naar zijn geboortestad Toronto. In 2008 werd hij gekozen tot leider van de liberalen. Ondanks een campagne die hem naar alle hoeken van het immense Canada bracht, weet de liberale leider zich niet bekend te maken – laat staan geliefd. ‘Just visiting’ (slechts op bezoek), sneren zijn politieke tegenstanders.
Waar Ignatieff koud en afstandelijk overkomt, wordt Layton getypeerd als ‘warm, vertrouwenwekkend en aardig’. En terwijl de ervaren NDP-politicus geen nieuw verhaal vertelt, lijken de Canadezen ineens massaal te luisteren, merkt politicoloog Maioni. ,,Ze zijn vatbaar voor de boodschap van ‘good old Jack’.” De sociaaldemocraat wil de sociale zekerheid beschermen en de gezondheidszorg betaalbaar houden. ,,Dat vinden veel Canadezen belangrijk.” De onverwachte eindspurt van de NPD duwt de liberalen, die als partij uit het politieke centrum normaal juist stemmen zou winnen, in de verdrukking.
Zo zijn de aanvankelijk voorspelbare verkiezingen ineens ongemeen spannend geworden. Als de conservatieven van Harper er niet in slagen een meerderheid te krijgen, zou Canada wel eens te wachten kunnen staan waarmee Groot-Brittannië in 2010 werd geconfronteerd: een ‘hung parliament’, waarin geen enkele partij een meerderheid heeft. Canada heeft in tegenstelling tot Nederland geen traditie van coalitieregeringen. Maioni: ,,Dat wordt hier als ‘ondemocratisch’ gezien.” Vooral als zo’n coalitie ook nog eens afhankelijk zou worden van de steun van de separatistische partij Bloc Quebecois, vult Heard aan. ,,Daar is echt grote weerstand tegen.”