(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
TAMPA (GPD) – ,,Go ahead…”, begint Clint Eastwood. Het publiek smult en maakt de vaak geciteerde quote uit Dirty Harry-film Sudden Impact af: ,,Make my day!” De 82-jarige acteur, regisseur en politicus – hij was in de jaren tachtig burgemeester van het Californische Carmel – sprak donderdagavond als verrassing het Republikeinse partijcongres toe. De acteur voerde een soort sketch op, waarin hij in gesprek ging met president Barack Obama, op het podium vertegenwoordigd door een lege stoel. ,,Het wordt tijd dat iemand anders de problemen gaat oplossen”, zei Eastwood. ,,Het is tijd voor een zakenman. Dus als u een stapje opzij doet, dan kan Mitt het overnemen. U mag het vliegtuig houden – niet de grote, maar misschien wel een kleinere.” En weer ging er een lachsalvo door het Tampa Bay Times Forum. Dat hij na afloop veel kritiek kreeg voor zijn ‘rare’ geïmproviseerde optreden, binnensmonds sprak en daardoor slecht te verstaan was, deerde het publiek niet. Dat moest vooral lachen om de vileine anti-Obama-grapjes van Eastwood.
Sinds dinsdagavond gonsde het in Tampa van de geruchten. Er werd een lege plek ontdekt in het zo strak geregisseerde sprekersschema van de Republikeinse conventie. Zou de Grand Old Party dan toch een verrassing in petto hebben? Sarah Palin,speechwonderen vicepresidentskandidaat van vier jaar geleden, zou ze dan toch…? Maar al snel zong de naam van Clint Eastwood rond. De legendarische Hollywoodster sprak begin augustus zijn steun uit voor Romney, net als acteur Jon Voight – de vader van Angelina Jolie.
Een beetje verwarrend was dat wel, want in februari speelde Eastwood nog de hoofdrol in de minutenlange reclame voor het Amerikaanse automerk Chrysler die tijdens de Super Bowl werd uitgezonden. Halftime in America, zo heette de spot, werd direct na de première door iedereen uitgeroepen als pro-Obama-commercial. De president heeft immers de auto-industrie van een zeker faillissement gered en door de titel leek het een oproep voor een tweede termijn voor Barack Obama. Eastwood zelf zag dat niet zo. Hij vond het een reclame voor de bevlogenheid van Amerika.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – De hele reis duurde 190 uur. De afdaling met de maancapsule twaalf minuten. De maanwandeling twee uur, 36 minuten en 40 seconden. Een half miljard mensen luisterden op 20 juli 1969 naar het live-verslag van de eerste maanlanding of keken naar een flikkerend tv-scherm. ,,Het is een kleine stap voor de mens, maar een gigantische sprong voor de mensheid.” Het maakte de man achter dat bekende citaat meteen ’s werelds bekendste astronaut. Neil Armstrong stierf zaterdag aan complicaties na een hartoperatie. Hij werd 82 jaar.
De maanwandeling zelf deed Armstrong niet veel. ,,Piloten hebben niet bijzonder veel aardigheid in wandelen. Piloten houden van vliegen.” En vliegen was Armstrongs passie. Toen hij zes was, vloog hij voor het eerst. Op zijn zestiende verjaardag had hij zijn vliegbrevet, vóór hij zelfs maar oud genoeg was om te mogen autorijden.
Neil Alden Armstrong werd op 5 augustus 1930 geboren in Wapakoneta, een klein dorp in de staat Ohio. Hij studeerde lucht- en ruimtevaarttechniek en diende als marinevlieger in Korea, waar hij 78 missies vloog. Na zijn diensttijd werd hij testpiloot. In 1962 overleed zijn dochter Karen op 2-jarige leeftijd aan een hersentumor. Volgens zijn zus was dat het moment dat hij besloot astronaut te worden; vastbesloten zijn energie op positieve doelen te richten. Armstrong was één van de negen die ruimtevaartorganisatie NASA uit 250 aanmeldingen selecteerde.
Zijn carrière omvat slechts twee ruimtereizen. De bekendste is de Apollo 11, de ruimtemissie waarvan hij gezagvoerder was en die hem uiteindelijk naar de maan bracht. Direct na de vlucht die hem wereldberoemd maakte, meldde Armstrong dat het zijn laatste was geweest. Sindsdien is hij even mythisch als mysterieus.
Door sommigen wordt hij omschreven als een kluizenaar, maar Armstrong schuwde het openbare leven na zijn ruimtereis niet. Na zijn loopbaan als astronaut in 1971 doceerde hij aan de Universiteit van Cincinnati, in zijn thuisstaat Ohio, en bleef betrokken bij NASA als onderzoeker van incidenten. Ondanks zijn afkeer van bedrijven die munt wilden slaan door zijn naam aan zich te verbinden, accepteerde hij uiteindelijk rollen in reclamecampagnes voor bijvoorbeeld Chrysler en vergaarde een fortuin als commissaris voor verschillende bedrijven – allen Amerikaans.
Over zijn stappen op de maan sprak hij nauwelijks. Interviews weigerde hij steevast, soms tot frustratie van zijn oud-werkgever NASA. Die had gehoopt dat Armstrong publiekelijk zou blijven ijveren voor financiering van het ruimteprogramma.
Ook zijn privéleven hield hij privé. In 1994 scheidde hij na 38 jaar huwelijk van zijn eerste vrouw, om in hetzelfde jaar nog in het huwelijk te treden met een vijftien jaar jongere weduwe. Vanaf datzelfde jaar weigerde hij handtekeningen te geven, uit irritatie dat zijn krabbels voor veel geld werden verkocht.
Wat die ruim tweeënhalf uur op de maan met hem als mens hebben gedaan zal het altijd gissen blijven. In tegenstelling tot Buzz Aldrin, na Armstrong de tweede man op de maan, of Michael Collins, die in de Apollo 11 vijftien bange uren op zijn collega’s wachtte, schreef Armstrong geen memoires. Hij vroeg zich wel eens klagend af wanneer zijn naam niet langer synoniem zou zijn met ruimteman. Die associatie zal ook na zijn dood nooit meer verdwijnen.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Eerst kregen wandelaars de schrik van hun leven toen ze een voet vonden bij de Credit River in Mississauga, toen ging de politie in de Canadese provincie Ontario op onderzoek uit en vond achtereenvolgens een hoofd, een rechter- en een linkerhand. Nu zoeken vijftig Canadese agenten en speurhonden naar de rest van het lichaam. Canada is in de ban van wat wéér een gruweldaad lijkt.
In mei griezelde de wereld nog bij de lichaamsdelen die de Canadese homo-pornoacteur Luka Mangotta per post verstuurde naar scholen en politieke partijen. Die delen bleken samen Jun Lin te vormen, het Chinese vriendje dat Mangotta in Montréal had vermoord (andere delen at hij op). Na een klopjacht wisten de autoriteiten Mangotta in Berlijn te arresteren. Na zijn uitwisseling aan Canada zei hij onschuldig te zijn.
De Canadese politie denkt niet dat Mangotta iets met de nieuwe zaak te maken heeft, al speculeren Canadese media dat het dan op z’n minst een moordenaar moet zijn die zich door Mangotta heeft laten inspireren. De pornoacteur woonde ooit in Los Angeles en in die Amerikaanse stad, vlak bij de bekende witte Hollywood-letters, werden in januari ook ledematen gevonden. Het hoofd, de handen en voeten bleken te zijn van de 66-jarige Hervey Medellin, die volgens de politie in de jaren negentig voor een drugskartel werkte. In die hoek wordt de dader ook gezocht. Al is die, ondanks een beloning van 50.000 dollar, nog steeds niet gevonden.
Het in Mississauga, bij Toronto, gevonden hoofd, de voet en de handen lijken volgens de politie aan één persoon toe te behoren. Vanwege de gele teennagellak denken zij dat het om een vrouw gaat. Ook het hoofd ‘lijkt op dat van een vrouw’, stelde politiecommissaris Pete Brandwood.
Dat is al een verbetering ten opzichte van die andere grote, raadselachtige zaak. Tussen augustus 2007 en 10 december 2011 spoelden veertien voeten aan op de Canadese en Amerikaanse westkust. Bijna allemaal waren de voeten gestoken in hardloop- of wandelschoenen van Adidas, Nike en New Balance. Na onderzoek bleken ze te horen bij vijf mannen, één vrouw en drie mensen waarvan de sekse niet vast staat.
Allerhande theorieën zijn inmiddels de revue gepasseerd: een bootongeluk, slachtoffers van een vliegtuigcrash op zee, of slachtoffers van de tsunami van 2004. Die laatste verklaring zou kunnen, aangezien de politie heeft vastgesteld dat alle schoenen vóór 2004 werden gemaakt. Maar een echt antwoord op de lugubere vondsten is nog niet gevonden.
Wel zijn inmiddels vijf voeten geïdentificeerd, ze hoorden bij vier mannen. Hun identiteit is niet vrijgegeven, wel is bekend dat zij korte of langere tijd vermist waren. Mogelijk lagen hun lichamen in het water en is de enkel door de ontbinding losgeraakt van de rest van het lichaam. Een luchtbel in de schoen zou er dan voor gezorgd kunnen hebben dat de schoen-met-inhoud aan de oppervlakte is gekomen.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – De Republikeinen hoopten dat een vicepresidentskandidaat de conservatieve achterban enthousiast zou maken, en het lijkt erop dat dit met de keus van Paul Ryan is gelukt. Bij een campagnestop in Manassas, Virginia, een paar uur nadat de Republikeinse presidentskandidaat Mitt Romney zijn ‘running mate’ officieel gepresenteerd had, klapten duizenden aanhangers zaterdag harder voor Paul Ryan dan voor Romney.
Ryan (42) heeft het ver geschopt, constateerde hij zelf in een recent interview met The New Yorker. Als eerste baantje bakte hij hamburgers bij McDonald’s. Zijn baas achtte zijn sociale vaardigheden toen ontoereikend voor een plek achter de kassa. Nu is hij de vicepresidentskandidaat van Romney. Een keus die de conservatieve Republikeinen blij maakt, maar ook de Democratische tegenstanders.
Ryan moet niet alleen enthousiasmeren, maar ook jeugdig elan brengen (Romney is 65), laten zien dat deze verkiezingen over de economie gaan én de zwevende Midwest (staten als Iowa, Ohio, Michigan en Wisconsin) een duwtje in de Republikeinse richting geven. Ryan kwam bij zijn presentatie zaterdag niet voor niets tevoorschijn vanaf het dek van oorlogsschip USS Wisconsin, vernoemd naar de midwestelijke thuisstaat van het congreslid.
De katholieke Ryan (met mormoon Romney betekent dit het eerste Republikeinse stembiljet zonder protestant) is geen vreemde in de Amerikaanse hoofdstad Washington. Sinds 1999 – hij was toen pas 28 – zit de politicus namens zijn Wisconsin in het Huis van Afgevaardigden. De afgelopen jaren ontpopte Ryan zich als Republikeins beleidsvisionair. Ryan, van huis uit econoom, werd voorzitter van de begrotingscommissie van het congres en bedacht wat in de Verenigde Staten bekend staat als het ‘Ryan Budget’, een begrotingsplan voor het land waarin een kleine overheid, lagere inkomstenbelasting, hervorming van Medicare (ziekenfonds voor ouderen) en het fors snijden in overheidsuitgaven centraal staan.
Het plan maakte hem een held onder conservatieven, verguisd onder linkse politici. Juist dat maakt het congreslid ook een riskante keuze. Ryan is populair bij Republikeinen omdat hij ideeën heeft, een visie die Romney lijkt te missen of onvoldoende voor het voetlicht weet te brengen. Critici stellen dat Romney vooral tégen alles is waar president Barack Obama vóór is. Ryan kan daar met zijn doortimmerde ideologie – beïnvloed door de (atheïstische) filosofe Ayn Rand, waarvan hij onder druk van de katholieke kerk afstand heeft genomen – over de richting van de economie met meer macht voor de staten verandering in brengen.
De partij van Obama ziet echter in de keus voor Ryan vooral aanvalspunten waarmee ze campagne kunnen voeren. De Democraten spiegelen de hervorming van Medicare die Ryan voorstaat voor als het uitkleden van de welvaartstaat, iets wat vooral het oudere – en betrouwbare – deel van het electoraat zal merken. Ook kan zijn baan als congreslid nog een probleem worden voor Ryan. Het congres heeft een slechte reputatie; bijna 80 procent van de Amerikanen keurt het werk van de congresleden af.Zo leggen beide partijen de keus voor Ryan als vicepresidentskandidaat uit als een geschenk uit de hemel. Terwijl het applaus van de Republikeinen nog klonk, hadden de Democraten binnen een uur na de bekendmaking hun eerste anti-Ryan campagnespot al af.

Kader:
Romney’s ongelukkige versprekingDat Mitt Romney wel eens minder gelukkige uitspraken doet, is bekend. Maar juist op de dag waarop hij zijn vicepresidentskandidaat bekend maakte, ging hij weer de fout in. Voor een enthousiaste menigte sprak Romney over zijn ‘running mate’ Paul Ryan. Toen kwam het moment dat Ryan ook op het podium werd geroepen: ,,Wilt u samen met mij de nieuwe president van de Verenigde Staten, Paul Ryan, welkom heten!”, riep Romney vol overgave. Nadat Ryan zich op een drafje bij hem achter de microfoon had gevoegd, corrigeerde Romney zijn fout met gevoel voor humor. ,,Ik sta erom bekend dat ik zo nu en dan wel eens een fout maak, maar met deze vent maak ik geen fout. Hij is de volgende vicepresident van de Verenigde Staten.” Overigens bevindt Romney zich in goed gezelschap. Toen Barack Obama in 2008 Joe Biden als zijn vicepresidentskandidaat presenteerde, maakte hij exact dezelfde verspreking. Al corrigeerde Obama zijn fout direct.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Barack Obama werd zaterdag 51. Pas volgende week gaat hij het vieren, met een feestje in zijn thuisstad Chicago. Zijn beste vrienden zijn welkom, maar ook een paar wildvreemden mogen de Democratische president feliciteren: prijswinnaars die geld hebben gestort in zijn campagnekas. Met nog drie maanden te gaan tot ‘election day’ is zelfs een verjaardag onderdeel van de campagne.
De tijd dringt tot 6 november. Wat de uitslag ook wordt, zeker is dat die winst zwaarbevochten zal zijn. In diverse peilingen verschillen Obama en Romney weinig van elkaar. Ze schommelen tussen de 43 en 47 procent. Bij sommige peilingen is het voordeel voor Romney, bij andere voor Obama.
Maar die polls zeggen in de presidentsverkiezingen nagenoeg niks. Stemmen worden niet op basis van evenredige vertegenwoordiging uitgebracht, er moeten kiesmannen verzameld worden. En die zijn per staat te verdienen. De verkiezingen worden beslist in een aantal cruciale staten. De recentste peilingen laten zien dat Obama in een paar van die staten, Ohio, Pennsylvania en Florida, uitloopt op Romney.
Romney probeerde de afgelopen weken zijn profiel inzake buitenlands beleid op te poetsen. In een speech wilde hij de verschillen tussen hemzelf en Obama duidelijk maken, maar commentatoren zagen vooral overeenkomsten. Een buitenlandse reis werd gekenmerkt door blunders. Hij reisde naar Londen (en vroeg zich daar hardop af of de stad wel klaar was voor de Olympische Spelen), Israël (waar hij stelde dat de Joden vanwege hun superieure cultuur economisch succesvoller zijn dan de Palestijnen en Jeruzalem als hoofdstad aanduidde) en Polen (waar zijn perschef de meegereisde media ‘kiss my ass’ – lik mijn reet – toebeet).
De veelgelezen columnist Roger Simon van Politico bestempelde de reis van Romney als ‘een ramp verpakt in een debacle binnen een catastrofe’. Maar de kiezers die overwegen op Romney te stemmen kan dat weinig schelen. Buitenlands beleid speelt in de verkiezingen geen rol. Het gaat om binnenlands beleid; de economie.
Vrijdag was daar een beetje goed nieuws voor Obama: er waren in juli 163.000 banen bij gekomen, veel meer dan verwacht. Maar de cijfers worden door Romney in zijn voordeel uitgelegd: de werkloosheid steeg in juni van 8,2 naar 8,3 procent. ,,Het economisch beleid van Obama werkt niet”, sneerde Romney. Er kon geen ‘happy birthday’ van af.

Kader:
Wie kiest Romney als ‘veep’; zijn vicepresident? De Republikein moet zijn kandidaat nog bekend maken. Dat doet hij waarschijnlijk binnen twee weken. Om de stemming alvast wat op te voeren, kwam het campagneteam van Romney met een speciale app voor smartphones. Iedereen die het gratis programmaatje installeert, weet straks als eerste (‘nog voor de media’) wie Romney heeft uitgekozen als ‘running mate’. Een opvallende keuze kan Romney het momentum bezorgen. Maar de Republikein zou de wat saaie senator Rob Portman uit Ohio en parlementslid Paul Ryan (econoom) hoog op zijn lijstje hebben staan. Daarmee lijkt de kans op een spannende keus als de Cubaans-Amerikaanse senator Marco Rubio uit Florida of outsider en oud-minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice, klein.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Hoe kan de maker van broodjes gefrituurde kip – volgens fans vooral lekker vanwege een laagje dille-augurken – en wafelfrietjes het onverwachte middelpunt worden van een steeds maar groeiende discussie over het Amerikaanse homohuwelijk? Het overkwam Chick-fil-A, een fastfoodketen met zo’n 1600 restaurants in 29 Amerikaanse staten, vooral in het conservatieve en christelijke zuiden.
Dat de familie achter de keten (oprichter Truett Cathy en zijn zoon, directeur Dan Cathy) zelf ook christelijk (baptist) is, is geen geheim. Al hun restaurants zijn op zondag gesloten, zodat het personeel én de klanten naar de kerk kunnen. Maar Dan Cathy zei een aantal weken geleden dat zijn bedrijf de Bijbelse definitie van het huwelijk steunt; de verbintenis tussen een man en een vrouw. Jaarlijks doneert de familie miljoenen – verdiend dankzij hongerige Amerikanen – aan anti-homo-organisaties. Niks mis mee in een land waar vrijheid van meningsuiting zo hoog in het vaandel staat. Toch? Mis.
Dat Chick-fil-A (een Engels woordgrapje met kipfilet) de dollars die een klant afrekent voor een broodje linea recta doorsluist naar een doel waar de klant wellicht helemaal niet achter staat, valt bij velen verkeerd. Vooral nu in de VS de steun voor het homohuwelijk langzaam groeit. President Barack Obama sprak zich al uit en zijn partij zal het naar verwachting ook in het programma opnemen. Er kwam een golf van kritiek en een oproep tot boycotten van het restaurant. Burgemeesters van Chicago, Boston en San Francisco lieten weten dat de ‘discriminerende’ keten niet welkom is binnen hun stadsgrenzen.
En ook de enige vestiging van het restaurant in New York, op de campus van New York University; plakkaten op de deur van het Weinsteingebouw laten nieuwsgierigen al weten dat de Chick-fil-A dicht zit vanwege de zomervakantie, staat op losse schroeven. De (lesbische) voorzitter van de New Yorkse gemeenteraad riep het universiteitsbestuur op het restaurant uit het universiteitsgebouw te zetten. Als private organisatie kan de universiteit dat doen. Eerder dit jaar wisten de Bowling Green State University in Ohio en Northeastern University in Boston een vestiging van de keten te weren.
Ook andere ketens als kipconcurrent Kentucky Fried Chicken (‘heerlijke kip geserveerd zonder haat’) en Wendy’s (‘wij zijn trots dat wij wél iedereen serveren’) mengden zich in de discussie. Die laatste sloeg de plank mis door de indruk te wekken dat Chick-fil-A homoklanten weigert. Daar is geen sprake van.
Homobelangenorganisatie GLAAD riep homostellen gisteren (vrijdag) op om elkaar bij wijze van protest in een Chick-fil-A-restaurant te gaan zoenen. Conservatieven, met oud-presidentskandidaten Mike Huckabee, Rick Santorum en Michele Bachmann aan kop, sloegen terug met een ‘Chick-fil-A Appreciation Day’ om te laten zien dat ze vierkant achter de standpunten van het restaurant staan. Die dag, afgelopen woensdag, was het zó druk dat sommige restaurants compleet uitverkocht raakten. Kauwend op een broodje kip bewezen zij dat de oppositie tegen het homohuwelijk nog altijd groter is dan de steun.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Son Nghiem is niet iemand die snel van zijn stuk gebracht wordt, maar toen de NASA-wetenschapper de satellietkaarten van Groenland met de gebruikelijke twee dagen vertraging op zijn computerscherm verschenen dacht hij: ‘wat?!’, en daarna: ‘dit moet een fout zijn’.
Maar het was geen fout. Tussen 8 en 12 juli – in vier luttele dagen – was bijna het hele ijsoppervlak van Groenland – onder de inheemse naam Kalaallit Nunaat een autonoom land binnen Denemarken – gaan smelten. De drie kilometer dikke ijslaag dooit in de zomer altijd wel weg; veertig procent of een uitschieter naar 55 procent, ja, dat hadden de wetenschappers van de Amerikaanse ruimte- en wetenschapsdienst wel eens meegemaakt. Maar 97 procent? Dat hadden de onderzoekers in de dertig jaar dat ze satellietbeelden bekijken nog nooit gezien. Zelfs op de koudste plek van Groenland, het onderzoekscentrum Summit Station op 3216 meter hoogte, trad de dooi in, voor het eerst sinds 1889.
Nghiem, eenmaal bijgekomen van de schrik, bekeek beelden van drie verschillende satellieten en belde met collega’s om te vragen of zij hetzelfde waarnamen. ,,Ik moest het eerst zeker weten. Mijn collega’s concludeerden hetzelfde: vrijwel de hele ijslaag was aan het smelten.”
Op dat moment rinkelde de telefoon op zijn bureau: het hoofdkwartier van NASA in de Amerikaanse hoofdstad Washington wilde weten of Nghiem opvallende zaken op Groenland had waargenomen, aangezien recent een stuk ter grootte van zo’n 120 vierkante kilometer van de Petermann-gletsjer was afgebroken. ,,Ik vertelde over mijn waarnemingen. De reactie was duidelijk: dit kreeg direct de hoogste prioriteit.”
De opmerkelijke dooi bleek samen te hangen met twee periodes van uitzonderlijke warmte op het doorgaans koude eiland (2.175.600 km² groot, 52.000 inwoners).
Nghiem wil de opwarming van de aarde niet direct de schuld geven. ,,Voor klimaatverandering kijken we naar de langetermijn-gemiddelden. In die gemiddelden kun je extreem hete dagen of extreem koude dagen hebben zonder dat dat iets zegt over het klimaat op lange termijn. Dit is een uitschieter. Pas over tientallen jaren kunnen we zeggen of dit te maken had met de opwarming van de aarde.”
Hoewel het merendeel van het gesmolten ijs inmiddels weer is bevroren, blijft Nghiem de komende tijd onderzoek doen naar de gevolgen. Wat in het dunbevolkte Groenland gebeurt, blijft namelijk niet beperkt tot Groenland.
,,Het land is onderdeel van het arctisch gebied. Alle veranderingen in het poolgebied hebben door veranderingen in de atmosfeer hun weerslag op de rest van de wereld. Nu zie je al dat rivieren in Groenland overstromen. Als de dooi doorzet, kan dat bijdragen aan de stijging van de zeespiegel. Ik zie dit als een ‘wake-up call’, maar het zal nog jaren duren voordat we weten wat de gevolgen van deze dooi zijn.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) _ De Verenigde Staten kunnen niet daadkrachtig optreden in Syrië en blijken tot nu toe machteloos in het omver werpen van het regime van Bashar al-Assad. Nu weten we ook waarom: volgens de Washington Post slaagt inlichtingendienst CIA er niet in om voldoende betrouwbare informatie te verzamelen over de regering-Assad en de verschillende oppositiegroepen.
Voor David Lesch, hoogleraar geschiedenis van het Midden-Oosten aan Trinity University in Texas, is dat geen verrassing. ,,We hebben daar al jaren nauwelijks inlichtingencontacten. De meeste informatie komt uit de derde hand, via de inlichtingendiensten van Israël, Jordanië en Turkije”, aldus Lesch, wiens boek over het Amerikaanse beleid rond Syrië in augustus uitkomt. Het maakt het voor de Amerikaanse regering moeilijk om oppositiegroepen te steunen met bijvoorbeeld wapens. ,,We willen niet dat die in de verkeerde handen terechtkomen, zoals gebeurde toen de VS in de jaren tachtig milities in Afghanistan bewapende. Die milities groeiden uit tot terreurgroep al-Qaida.”
De VS worstelt al maanden met Syrië. Enerzijds wil men dolgraag af van Assad, omdat zijn regime de grootste bondgenoot is van Iran en een tegenstander van Israël. Aan de andere kant is zijn regime zo verweven met alle aspecten van het openbaar leven, dat de vrees is dat het land compleet uiteenvalt als Assad wegvalt. De Amerikanen zitten niet te wachten op een humanitair drama of een land dat ten prooi valt aan al-Qaida.
Desondanks stelt Lesch dat Obama de situatie niet slecht aanpakt. ,,De regering is terughoudend en handelt niet op basis van emotie, maar op de ratio. Dat is verstandig.” Lesch noemt dat de officieuze Obama-doctrine, waarin het buitenlands beleid wordt afgestemd op de Amerikaanse vermogens.
,,Actieve inmenging van de VS kan meer problemen veroorzaken dan het oplost. Vergeet niet dat de VS al actief is in Afghanistan en Irak en dat Obama niet zit te wachten op nog een land in het Midden-Oosten waar de bevolking zich tegen ons kan keren. Dat is vaak de indruk die de VS wekt: ergens met gestrekt been ingaan zonder toereikend inzicht in waar ze zich in mengen. Dan openen ze – net als in Afghanistan en Irak – een doos van Pandora, waar nog veel meer ellende in zit.”
Volgens Lesch wil de VS omwille van de stabiliteit in de regio geen machtsvacuüm, zoals in Irak ontstond na de val van Saddam Hoessein, die het land net als Assad met harde hand leidde. Er moet een verenigde oppositie zijn die de macht kan overnemen, die brede steun geniet bij het volk. Dat moet ook een acceptabele groep zijn voor de VS. ,,Conservatieve moslims hoeven geen probleem te zijn, maar het mogen geen jihadisten zijn”, aldus Lesch. ,,Het probleem is dat extremistische moslims met al-Qaida-sympathieën uit Irak al een netwerk in Syrië hebben. Dat is een worst-case scenario dat de VS probeert te vermijden.”
Lesch ziet geen snelle oplossing voor het Syrische conflict. ,,De dagen van Assad zouden maanden geleden al geteld zijn, maar hij zit er nog steeds. Zover ik het kan beoordelen is het leger nog altijd loyaal aan hem en is de militaire macht onverminderd groot. Aan de andere kant wordt de oppositie ook sterker. Het wordt een guerrillaoorlog.”
De VS zal alleen ingrijpen als Syrië chemische wapens inzet tegen de eigen burgers, denkt Lesch, anders niet. ,,Obama zal niet uit het oog verliezen dat het een verkiezingsjaar is en dat zijn volk mordicus tegen een nieuwe oorlog is.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Er werd hard geklapt bij de Gay Pride in San Diego. Voor de wagens met schaars geklede mannen en vrouwen en voor de openlijk homoseksuele burgemeesterskandidaat. Maar het hardste applaus klonk voor matrozen in smetteloos wit, wapperend met een Amerikaans vlaggetje, en voor mariniers in hun blauwe uniform, terwijl veel van de 200.000 toeschouwers fier de regenboogvlag omhoog hielden.
In de Californische stad San Diego werd zaterdag historie geschreven: voor het eerst mochten militairen in actieve dienst in hun uniform meelopen in de jaarlijkse Gay Pride Parade. ,,Dat we nu onze uniformen mogen dragen betekent dat we eindelijk gelijk zijn”, zei marine onderofficier Erica Tello (29) tegen de Los Angeles Times.
Een jaar geleden moesten militairen in de Amerikaanse strijdkrachten hun geaardheid nog verborgen houden onder de omstreden regel ‘don’t ask, don’t tell’ (niets vragen, niets vertellen). Sinds 20 september 2011 mogen militairen wél zeggen dat ze homoseksueel zijn. Meelopen met Gay Pride-optochten was wel toegestaan, maar alleen in een T-shirt met het krijgsmachtonderdeel waar ze voor werken. Veteranen mochten hun uniform dragen, voor actieve militairen bleef dat verboden.
Maar het Amerikaanse ministerie van defensie kwam afgelopen week met een verrassende mededeling: in San Diego, de stad waar 20.000 militairen werken op de grootste marinebasis aan de westkust, mochten militairen wél hun uniform aan – zolang ze het niet in diskrediet zouden brengen.
Een belangrijke beslissing, oordeelde luitenant-ter-zee Brian McKinney, die met zijn partner meeliep tegenover persbureau AP. ,,Ik kan nu aan de wereld laten zien dat ik trots ben op wat ik voor mijn land doe en dat ik trots ben op mezelf.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Hoe meer de politie te weten komt over James Egan Holmes, hoe meer het mysterie groeit rond de schutter die vrijdag in een bioscoop in Aurora, Colorado zeventig mensen neerschoot. Zeker is dat Holmes zijn daad zorgvuldig heeft gepland. Hij trok meer dan vier maanden uit voor het bestellen van allerlei materiaal via internet waarmee hij een netwerk van ingenieuze boobytraps in zijn huis installeerde. Verder kocht hij in zes weken tijd de vier vuurwapens en zesduizend kogels – allemaal legaal – waardoor twaalf mensen de dood vonden.
Koos Holmes (24) bewust de première van de Batmanfilm The Dark Knight Rises uit? Volgens de politie zei hij bij zijn aanhouding dat hij The Joker was, de aartsvijand van Batman. En er is nog een andere aanwijzing voor een Batmanobsessie: de eigenaar van een schietbaan in Colorado, waarvan Holmes een maand geleden lid probeerde worden, vertelde tegen FOX News dat Holmes een ‘enge, vreemde Batmanachtige boodschap op zijn antwoordapparaat’ had. Ook speculeert een lokale tv-zender in Denver dat de schutter mogelijk geïnspireerd werd door een scène in een bijna dertig jaar oud Batmanstripverhaal waarin een man in een bioscoop drie mensen doodschiet. De politie laat niets los over een eventueel motief.
Holmes was lange tijd een modelkind. Hij was verlegen, rustig en teruggetrokken, maar haalde de hoogste cijfers, hielp kansarme kinderen zelfvertrouwen kweken en studeerde volgens de rector van de University of California-Riverside ‘als beste van de besten’ af. Hij verhuisde van Californië naar Colorado, waar hij dankzij een gewonnen beurs een promotieprogramma neurowetenschappen kon volgen. Daar lijkt het mis te zijn gegaan, al weet niemand waarom.
Wellicht vinden agenten aanwijzingen in zijn appartement. Zaterdag slaagde de politie er in om met behulp van robots de geavanceerde boobytraps vol vuurwerk, benzine en chemicaliën met een aantal gecontroleerde ontploffingen onschadelijk te maken. Politiecommissaris Dan Oates zag de beelden die de robots maakten. ,,Ik heb nog nooit zoiets gezien. Dit duidt duidelijk op een enorme intelligentie en koelbloedigheid van de dader”, zei hij zondag tijdens zijn eerste interview. De installatie, dertig geïmproviseerde explosieven en brandbommen zo groot als een softbal, was duidelijk bedoeld om degene te doden die het appartement via de voordeur zou betreden. Het werpt de vraag op waarom Holmes de politie bij zijn aanhouding waarschuwde voor de boobytraps.
In de door Latino’s gedomineerde wijk waar Holmes woonde viel hij op als één van de weinige blanken. Hij draaide vaak harde technomuziek, zeggen zijn buren in het appartementencomplex in Aurora.
Vandaag wordt Holmes voorgeleid. Hij zal dan ook moeten aangeven of hij schuldig of onschuldig pleit.
President Obama is gisteren naar Colorado afgereisd om achter gesloten deuren zijn steun te betuigen aan familieleden van de slachtoffers. Het is de derde keer dat Obama na een schietpartij troostende woorden biedt. In 1999 sprak hij na de schietpartij op legerbasis Fort Hood in Texas en in 2011 na de schietpartij in Arizona waarbij congreslid Gabby Giffords zwaar gewond raakte.

KADER
Discussie over wapenbezit laait op
Het recht om wapens te dragen is sinds 1791 vastgelegd in de Amerikaanse grondwet, al hebben alle staten ook zo hun eigen regels. De regels in Colorado zijn ruim: burgers mogen hun geladen wapens ook meenemen in de auto, zoals James Holmes ook deed.
De discussie over inperking van het wapenbezit laait na iedere dodelijke schietpartij weer op. Dit keer proberen tegenstanders van wapenbezit een ander argument: een wapen om jezelf te verdedigen is één, maar waarom heeft iemand een semiautomatisch aanvalsgeweer nodig? Dat wapen, gemaakt voor het Amerikaanse leger, maakte deel uit van het arsenaal dat Holmes geheel legaal wist te kopen en is duidelijk bedoeld om snel veel mensen te doden. Op twitter stellen mensen dat de Founding Fathers, de stichters van de Verenigde Staten, dat wapen nooit bedoeld zullen hebben toen ze schreven dat burgers het recht hebben om wapens te dragen.