(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Barack Obama werd zaterdag 51. Pas volgende week gaat hij het vieren, met een feestje in zijn thuisstad Chicago. Zijn beste vrienden zijn welkom, maar ook een paar wildvreemden mogen de Democratische president feliciteren: prijswinnaars die geld hebben gestort in zijn campagnekas. Met nog drie maanden te gaan tot ‘election day’ is zelfs een verjaardag onderdeel van de campagne.
De tijd dringt tot 6 november. Wat de uitslag ook wordt, zeker is dat die winst zwaarbevochten zal zijn. In diverse peilingen verschillen Obama en Romney weinig van elkaar. Ze schommelen tussen de 43 en 47 procent. Bij sommige peilingen is het voordeel voor Romney, bij andere voor Obama.
Maar die polls zeggen in de presidentsverkiezingen nagenoeg niks. Stemmen worden niet op basis van evenredige vertegenwoordiging uitgebracht, er moeten kiesmannen verzameld worden. En die zijn per staat te verdienen. De verkiezingen worden beslist in een aantal cruciale staten. De recentste peilingen laten zien dat Obama in een paar van die staten, Ohio, Pennsylvania en Florida, uitloopt op Romney.
Romney probeerde de afgelopen weken zijn profiel inzake buitenlands beleid op te poetsen. In een speech wilde hij de verschillen tussen hemzelf en Obama duidelijk maken, maar commentatoren zagen vooral overeenkomsten. Een buitenlandse reis werd gekenmerkt door blunders. Hij reisde naar Londen (en vroeg zich daar hardop af of de stad wel klaar was voor de Olympische Spelen), Israël (waar hij stelde dat de Joden vanwege hun superieure cultuur economisch succesvoller zijn dan de Palestijnen en Jeruzalem als hoofdstad aanduidde) en Polen (waar zijn perschef de meegereisde media ‘kiss my ass’ – lik mijn reet – toebeet).
De veelgelezen columnist Roger Simon van Politico bestempelde de reis van Romney als ‘een ramp verpakt in een debacle binnen een catastrofe’. Maar de kiezers die overwegen op Romney te stemmen kan dat weinig schelen. Buitenlands beleid speelt in de verkiezingen geen rol. Het gaat om binnenlands beleid; de economie.
Vrijdag was daar een beetje goed nieuws voor Obama: er waren in juli 163.000 banen bij gekomen, veel meer dan verwacht. Maar de cijfers worden door Romney in zijn voordeel uitgelegd: de werkloosheid steeg in juni van 8,2 naar 8,3 procent. ,,Het economisch beleid van Obama werkt niet”, sneerde Romney. Er kon geen ‘happy birthday’ van af.

Kader:
Wie kiest Romney als ‘veep’; zijn vicepresident? De Republikein moet zijn kandidaat nog bekend maken. Dat doet hij waarschijnlijk binnen twee weken. Om de stemming alvast wat op te voeren, kwam het campagneteam van Romney met een speciale app voor smartphones. Iedereen die het gratis programmaatje installeert, weet straks als eerste (‘nog voor de media’) wie Romney heeft uitgekozen als ‘running mate’. Een opvallende keuze kan Romney het momentum bezorgen. Maar de Republikein zou de wat saaie senator Rob Portman uit Ohio en parlementslid Paul Ryan (econoom) hoog op zijn lijstje hebben staan. Daarmee lijkt de kans op een spannende keus als de Cubaans-Amerikaanse senator Marco Rubio uit Florida of outsider en oud-minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice, klein.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Hoe kan de maker van broodjes gefrituurde kip – volgens fans vooral lekker vanwege een laagje dille-augurken – en wafelfrietjes het onverwachte middelpunt worden van een steeds maar groeiende discussie over het Amerikaanse homohuwelijk? Het overkwam Chick-fil-A, een fastfoodketen met zo’n 1600 restaurants in 29 Amerikaanse staten, vooral in het conservatieve en christelijke zuiden.
Dat de familie achter de keten (oprichter Truett Cathy en zijn zoon, directeur Dan Cathy) zelf ook christelijk (baptist) is, is geen geheim. Al hun restaurants zijn op zondag gesloten, zodat het personeel én de klanten naar de kerk kunnen. Maar Dan Cathy zei een aantal weken geleden dat zijn bedrijf de Bijbelse definitie van het huwelijk steunt; de verbintenis tussen een man en een vrouw. Jaarlijks doneert de familie miljoenen – verdiend dankzij hongerige Amerikanen – aan anti-homo-organisaties. Niks mis mee in een land waar vrijheid van meningsuiting zo hoog in het vaandel staat. Toch? Mis.
Dat Chick-fil-A (een Engels woordgrapje met kipfilet) de dollars die een klant afrekent voor een broodje linea recta doorsluist naar een doel waar de klant wellicht helemaal niet achter staat, valt bij velen verkeerd. Vooral nu in de VS de steun voor het homohuwelijk langzaam groeit. President Barack Obama sprak zich al uit en zijn partij zal het naar verwachting ook in het programma opnemen. Er kwam een golf van kritiek en een oproep tot boycotten van het restaurant. Burgemeesters van Chicago, Boston en San Francisco lieten weten dat de ‘discriminerende’ keten niet welkom is binnen hun stadsgrenzen.
En ook de enige vestiging van het restaurant in New York, op de campus van New York University; plakkaten op de deur van het Weinsteingebouw laten nieuwsgierigen al weten dat de Chick-fil-A dicht zit vanwege de zomervakantie, staat op losse schroeven. De (lesbische) voorzitter van de New Yorkse gemeenteraad riep het universiteitsbestuur op het restaurant uit het universiteitsgebouw te zetten. Als private organisatie kan de universiteit dat doen. Eerder dit jaar wisten de Bowling Green State University in Ohio en Northeastern University in Boston een vestiging van de keten te weren.
Ook andere ketens als kipconcurrent Kentucky Fried Chicken (‘heerlijke kip geserveerd zonder haat’) en Wendy’s (‘wij zijn trots dat wij wél iedereen serveren’) mengden zich in de discussie. Die laatste sloeg de plank mis door de indruk te wekken dat Chick-fil-A homoklanten weigert. Daar is geen sprake van.
Homobelangenorganisatie GLAAD riep homostellen gisteren (vrijdag) op om elkaar bij wijze van protest in een Chick-fil-A-restaurant te gaan zoenen. Conservatieven, met oud-presidentskandidaten Mike Huckabee, Rick Santorum en Michele Bachmann aan kop, sloegen terug met een ‘Chick-fil-A Appreciation Day’ om te laten zien dat ze vierkant achter de standpunten van het restaurant staan. Die dag, afgelopen woensdag, was het zó druk dat sommige restaurants compleet uitverkocht raakten. Kauwend op een broodje kip bewezen zij dat de oppositie tegen het homohuwelijk nog altijd groter is dan de steun.

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Son Nghiem is niet iemand die snel van zijn stuk gebracht wordt, maar toen de NASA-wetenschapper de satellietkaarten van Groenland met de gebruikelijke twee dagen vertraging op zijn computerscherm verschenen dacht hij: ‘wat?!’, en daarna: ‘dit moet een fout zijn’.
Maar het was geen fout. Tussen 8 en 12 juli – in vier luttele dagen – was bijna het hele ijsoppervlak van Groenland – onder de inheemse naam Kalaallit Nunaat een autonoom land binnen Denemarken – gaan smelten. De drie kilometer dikke ijslaag dooit in de zomer altijd wel weg; veertig procent of een uitschieter naar 55 procent, ja, dat hadden de wetenschappers van de Amerikaanse ruimte- en wetenschapsdienst wel eens meegemaakt. Maar 97 procent? Dat hadden de onderzoekers in de dertig jaar dat ze satellietbeelden bekijken nog nooit gezien. Zelfs op de koudste plek van Groenland, het onderzoekscentrum Summit Station op 3216 meter hoogte, trad de dooi in, voor het eerst sinds 1889.
Nghiem, eenmaal bijgekomen van de schrik, bekeek beelden van drie verschillende satellieten en belde met collega’s om te vragen of zij hetzelfde waarnamen. ,,Ik moest het eerst zeker weten. Mijn collega’s concludeerden hetzelfde: vrijwel de hele ijslaag was aan het smelten.”
Op dat moment rinkelde de telefoon op zijn bureau: het hoofdkwartier van NASA in de Amerikaanse hoofdstad Washington wilde weten of Nghiem opvallende zaken op Groenland had waargenomen, aangezien recent een stuk ter grootte van zo’n 120 vierkante kilometer van de Petermann-gletsjer was afgebroken. ,,Ik vertelde over mijn waarnemingen. De reactie was duidelijk: dit kreeg direct de hoogste prioriteit.”
De opmerkelijke dooi bleek samen te hangen met twee periodes van uitzonderlijke warmte op het doorgaans koude eiland (2.175.600 km² groot, 52.000 inwoners).
Nghiem wil de opwarming van de aarde niet direct de schuld geven. ,,Voor klimaatverandering kijken we naar de langetermijn-gemiddelden. In die gemiddelden kun je extreem hete dagen of extreem koude dagen hebben zonder dat dat iets zegt over het klimaat op lange termijn. Dit is een uitschieter. Pas over tientallen jaren kunnen we zeggen of dit te maken had met de opwarming van de aarde.”
Hoewel het merendeel van het gesmolten ijs inmiddels weer is bevroren, blijft Nghiem de komende tijd onderzoek doen naar de gevolgen. Wat in het dunbevolkte Groenland gebeurt, blijft namelijk niet beperkt tot Groenland.
,,Het land is onderdeel van het arctisch gebied. Alle veranderingen in het poolgebied hebben door veranderingen in de atmosfeer hun weerslag op de rest van de wereld. Nu zie je al dat rivieren in Groenland overstromen. Als de dooi doorzet, kan dat bijdragen aan de stijging van de zeespiegel. Ik zie dit als een ‘wake-up call’, maar het zal nog jaren duren voordat we weten wat de gevolgen van deze dooi zijn.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) _ De Verenigde Staten kunnen niet daadkrachtig optreden in Syrië en blijken tot nu toe machteloos in het omver werpen van het regime van Bashar al-Assad. Nu weten we ook waarom: volgens de Washington Post slaagt inlichtingendienst CIA er niet in om voldoende betrouwbare informatie te verzamelen over de regering-Assad en de verschillende oppositiegroepen.
Voor David Lesch, hoogleraar geschiedenis van het Midden-Oosten aan Trinity University in Texas, is dat geen verrassing. ,,We hebben daar al jaren nauwelijks inlichtingencontacten. De meeste informatie komt uit de derde hand, via de inlichtingendiensten van Israël, Jordanië en Turkije”, aldus Lesch, wiens boek over het Amerikaanse beleid rond Syrië in augustus uitkomt. Het maakt het voor de Amerikaanse regering moeilijk om oppositiegroepen te steunen met bijvoorbeeld wapens. ,,We willen niet dat die in de verkeerde handen terechtkomen, zoals gebeurde toen de VS in de jaren tachtig milities in Afghanistan bewapende. Die milities groeiden uit tot terreurgroep al-Qaida.”
De VS worstelt al maanden met Syrië. Enerzijds wil men dolgraag af van Assad, omdat zijn regime de grootste bondgenoot is van Iran en een tegenstander van Israël. Aan de andere kant is zijn regime zo verweven met alle aspecten van het openbaar leven, dat de vrees is dat het land compleet uiteenvalt als Assad wegvalt. De Amerikanen zitten niet te wachten op een humanitair drama of een land dat ten prooi valt aan al-Qaida.
Desondanks stelt Lesch dat Obama de situatie niet slecht aanpakt. ,,De regering is terughoudend en handelt niet op basis van emotie, maar op de ratio. Dat is verstandig.” Lesch noemt dat de officieuze Obama-doctrine, waarin het buitenlands beleid wordt afgestemd op de Amerikaanse vermogens.
,,Actieve inmenging van de VS kan meer problemen veroorzaken dan het oplost. Vergeet niet dat de VS al actief is in Afghanistan en Irak en dat Obama niet zit te wachten op nog een land in het Midden-Oosten waar de bevolking zich tegen ons kan keren. Dat is vaak de indruk die de VS wekt: ergens met gestrekt been ingaan zonder toereikend inzicht in waar ze zich in mengen. Dan openen ze – net als in Afghanistan en Irak – een doos van Pandora, waar nog veel meer ellende in zit.”
Volgens Lesch wil de VS omwille van de stabiliteit in de regio geen machtsvacuüm, zoals in Irak ontstond na de val van Saddam Hoessein, die het land net als Assad met harde hand leidde. Er moet een verenigde oppositie zijn die de macht kan overnemen, die brede steun geniet bij het volk. Dat moet ook een acceptabele groep zijn voor de VS. ,,Conservatieve moslims hoeven geen probleem te zijn, maar het mogen geen jihadisten zijn”, aldus Lesch. ,,Het probleem is dat extremistische moslims met al-Qaida-sympathieën uit Irak al een netwerk in Syrië hebben. Dat is een worst-case scenario dat de VS probeert te vermijden.”
Lesch ziet geen snelle oplossing voor het Syrische conflict. ,,De dagen van Assad zouden maanden geleden al geteld zijn, maar hij zit er nog steeds. Zover ik het kan beoordelen is het leger nog altijd loyaal aan hem en is de militaire macht onverminderd groot. Aan de andere kant wordt de oppositie ook sterker. Het wordt een guerrillaoorlog.”
De VS zal alleen ingrijpen als Syrië chemische wapens inzet tegen de eigen burgers, denkt Lesch, anders niet. ,,Obama zal niet uit het oog verliezen dat het een verkiezingsjaar is en dat zijn volk mordicus tegen een nieuwe oorlog is.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Er werd hard geklapt bij de Gay Pride in San Diego. Voor de wagens met schaars geklede mannen en vrouwen en voor de openlijk homoseksuele burgemeesterskandidaat. Maar het hardste applaus klonk voor matrozen in smetteloos wit, wapperend met een Amerikaans vlaggetje, en voor mariniers in hun blauwe uniform, terwijl veel van de 200.000 toeschouwers fier de regenboogvlag omhoog hielden.
In de Californische stad San Diego werd zaterdag historie geschreven: voor het eerst mochten militairen in actieve dienst in hun uniform meelopen in de jaarlijkse Gay Pride Parade. ,,Dat we nu onze uniformen mogen dragen betekent dat we eindelijk gelijk zijn”, zei marine onderofficier Erica Tello (29) tegen de Los Angeles Times.
Een jaar geleden moesten militairen in de Amerikaanse strijdkrachten hun geaardheid nog verborgen houden onder de omstreden regel ‘don’t ask, don’t tell’ (niets vragen, niets vertellen). Sinds 20 september 2011 mogen militairen wél zeggen dat ze homoseksueel zijn. Meelopen met Gay Pride-optochten was wel toegestaan, maar alleen in een T-shirt met het krijgsmachtonderdeel waar ze voor werken. Veteranen mochten hun uniform dragen, voor actieve militairen bleef dat verboden.
Maar het Amerikaanse ministerie van defensie kwam afgelopen week met een verrassende mededeling: in San Diego, de stad waar 20.000 militairen werken op de grootste marinebasis aan de westkust, mochten militairen wél hun uniform aan – zolang ze het niet in diskrediet zouden brengen.
Een belangrijke beslissing, oordeelde luitenant-ter-zee Brian McKinney, die met zijn partner meeliep tegenover persbureau AP. ,,Ik kan nu aan de wereld laten zien dat ik trots ben op wat ik voor mijn land doe en dat ik trots ben op mezelf.”

(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Hoe meer de politie te weten komt over James Egan Holmes, hoe meer het mysterie groeit rond de schutter die vrijdag in een bioscoop in Aurora, Colorado zeventig mensen neerschoot. Zeker is dat Holmes zijn daad zorgvuldig heeft gepland. Hij trok meer dan vier maanden uit voor het bestellen van allerlei materiaal via internet waarmee hij een netwerk van ingenieuze boobytraps in zijn huis installeerde. Verder kocht hij in zes weken tijd de vier vuurwapens en zesduizend kogels – allemaal legaal – waardoor twaalf mensen de dood vonden.
Koos Holmes (24) bewust de première van de Batmanfilm The Dark Knight Rises uit? Volgens de politie zei hij bij zijn aanhouding dat hij The Joker was, de aartsvijand van Batman. En er is nog een andere aanwijzing voor een Batmanobsessie: de eigenaar van een schietbaan in Colorado, waarvan Holmes een maand geleden lid probeerde worden, vertelde tegen FOX News dat Holmes een ‘enge, vreemde Batmanachtige boodschap op zijn antwoordapparaat’ had. Ook speculeert een lokale tv-zender in Denver dat de schutter mogelijk geïnspireerd werd door een scène in een bijna dertig jaar oud Batmanstripverhaal waarin een man in een bioscoop drie mensen doodschiet. De politie laat niets los over een eventueel motief.
Holmes was lange tijd een modelkind. Hij was verlegen, rustig en teruggetrokken, maar haalde de hoogste cijfers, hielp kansarme kinderen zelfvertrouwen kweken en studeerde volgens de rector van de University of California-Riverside ‘als beste van de besten’ af. Hij verhuisde van Californië naar Colorado, waar hij dankzij een gewonnen beurs een promotieprogramma neurowetenschappen kon volgen. Daar lijkt het mis te zijn gegaan, al weet niemand waarom.
Wellicht vinden agenten aanwijzingen in zijn appartement. Zaterdag slaagde de politie er in om met behulp van robots de geavanceerde boobytraps vol vuurwerk, benzine en chemicaliën met een aantal gecontroleerde ontploffingen onschadelijk te maken. Politiecommissaris Dan Oates zag de beelden die de robots maakten. ,,Ik heb nog nooit zoiets gezien. Dit duidt duidelijk op een enorme intelligentie en koelbloedigheid van de dader”, zei hij zondag tijdens zijn eerste interview. De installatie, dertig geïmproviseerde explosieven en brandbommen zo groot als een softbal, was duidelijk bedoeld om degene te doden die het appartement via de voordeur zou betreden. Het werpt de vraag op waarom Holmes de politie bij zijn aanhouding waarschuwde voor de boobytraps.
In de door Latino’s gedomineerde wijk waar Holmes woonde viel hij op als één van de weinige blanken. Hij draaide vaak harde technomuziek, zeggen zijn buren in het appartementencomplex in Aurora.
Vandaag wordt Holmes voorgeleid. Hij zal dan ook moeten aangeven of hij schuldig of onschuldig pleit.
President Obama is gisteren naar Colorado afgereisd om achter gesloten deuren zijn steun te betuigen aan familieleden van de slachtoffers. Het is de derde keer dat Obama na een schietpartij troostende woorden biedt. In 1999 sprak hij na de schietpartij op legerbasis Fort Hood in Texas en in 2011 na de schietpartij in Arizona waarbij congreslid Gabby Giffords zwaar gewond raakte.

KADER
Discussie over wapenbezit laait op
Het recht om wapens te dragen is sinds 1791 vastgelegd in de Amerikaanse grondwet, al hebben alle staten ook zo hun eigen regels. De regels in Colorado zijn ruim: burgers mogen hun geladen wapens ook meenemen in de auto, zoals James Holmes ook deed.
De discussie over inperking van het wapenbezit laait na iedere dodelijke schietpartij weer op. Dit keer proberen tegenstanders van wapenbezit een ander argument: een wapen om jezelf te verdedigen is één, maar waarom heeft iemand een semiautomatisch aanvalsgeweer nodig? Dat wapen, gemaakt voor het Amerikaanse leger, maakte deel uit van het arsenaal dat Holmes geheel legaal wist te kopen en is duidelijk bedoeld om snel veel mensen te doden. Op twitter stellen mensen dat de Founding Fathers, de stichters van de Verenigde Staten, dat wapen nooit bedoeld zullen hebben toen ze schreven dat burgers het recht hebben om wapens te dragen.