(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Een paar seconden dachten bioscoopbezoekers dat de in het zwart geklede man bij de première van de nieuwe Batmanfilm The Dark Knight Rises hoorde. Tot hij het vuur opende. In nog geen tien minuten doodde een schutter in Aurora, in de Amerikaanse staat Colorado, twaalf mensen. De vermoedelijke dader, de 24-jarige James Holmes, is aangehouden.
Onder de doden zijn een meisje van zes en een jonge vrouw die begin juni ternauwernood een schietpartij in een winkelcentrum in de Canadese stad Toronto ontliep. Negenenvijftig anderen raakten gewond, onder wie een baby van drie maanden oud en drie militairen.
De Century 16 bioscoop in de voorstad van Denver zat in de nacht van donderdag op vrijdag vol voor de middernachtelijke première van de door recensenten bejubelde Batmanfilm. Toen de film twintig minuten bezig was, rond 00.30 uur plaatselijke tijd (08.30 uur Nederlandse tijd), kwam de verdachte via een achteringang de bioscoop binnen. Hij forceerde een nooduitgang van zaal 9, één van de zalen waar de film vertoond werd. Holmes was gekleed in een zwarte, militairachtige outfit en droeg een gasmasker. Hij gooide een rookgranaat, ooggetuigen denken dat het om traangas ging. Vervolgens bracht hij zijn twee Glock-pistolen, een AR-15 semiautomatisch jachtgeweer en een Remington-geweer in stelling en begon te schieten. Eerst in de lucht, daarna gericht op willekeurige bioscoopbezoekers. Ooggetuigen zeggen dat hij voor in de zaal begon, bij het scherm, en zijn weg stelselmatig omhoog vervolgde.
Terwijl iedereen die dat kon de zaal verliet en in paniek naar buiten vluchtte, liep Holmes terug naar zijn auto. Bij de witte Hyundai, die achter de bioscoop geparkeerd was, werd hij door de politie aangehouden. Holmes probeerde zichzelf niet van het leven te beroven en verzette zich niet bij zijn arrestatie. Hij vertelde de agenten dat hij zijn auto en zijn appartement, op acht kilometer van de bioscoop, had uitgerust met boobytraps. FBI-agenten gingen daarop met een hoogwerker de woning via het raam binnen. Ze troffen daar een geavanceerd boobytrapsysteem aan, met brandbaar materiaal en diverse ontstekingsmechanismen. Het zal daardoor nog uren of dagen kunnen duren voordat de politie toegang heeft tot zijn appartement.
Holmes heeft geen strafblad. Hij werd alleen vorig jaar beboet wegens een snelheidsovertreding. De autoriteiten tasten in het duister over zijn motief. Volgens FBI-agenten zou de schietpartij niks te maken hebben met terrorisme. Maandag wordt hij voorgeleid aan de rechter.
President Barack Obama en presidentskandidaat Mitt Romney lieten in verklaringen weten mee te leven met de slachtoffers en nabestaanden. Obama schrapte zijn campagneactiviteiten in Florida om zo snel mogelijk terug te reizen naar de hoofdstad Washington. ,,Er zullen andere dagen zijn voor politiek. Dit is een dag voor gebed en overpeinzing”, zei hij in Fort Myers. Burgemeester Michael Bloomberg van New York, een groot pleitbezorger van wapenbeperking, riep Obama en Romney op te vertellen wat zij aan het wapenbezit in de VS gaan doen.
In New York, waar The Dark Knight Rises ook voor lange rijen voor de bioscoop zorgt, heerst angst dat iemand de daad van Holmes zal kopiëren. De politie zet extra beveiliging in bij de bioscopen. De première van de film in Parijs is door de filmmaatschappij afgelast.
Categorie archief: Verhalen gemaakt voor de GPD
OBAMA VALT ROMNEY AAN OP ZIJN VERLEDEN
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – 101 miljoen, 71 miljoen, 14 procent, 800.000 banen, 2010, 23 jaar. Terwijl veel Amerikanen met zomervakantie zijn, is de presidentscampagne gefocust op cijfers – en geld.
Achter veel van die cijfers schuilt een nu al heel negatieve campagne. Weg is de positieve boodschap waarmee Democraat Barack Obama in 2008 de boer op ging. De zittend president staat er slecht voor met een hoge werkloosheid die maar niet naar beneden wil en een gapend begrotingstekort.
Obama heeft daarom de aanval gekozen. Op het banenplan van zijn Republikeinse uitdager Mitt Romney bijvoorbeeld, dat 800.000 banen zou scheppen. Maar omdat belasting op in het buitenland verkregen winst wordt geschrapt, zouden heel veel landen profiteren van die nieuwe banen (60.000 in Nederland, zo becijferde het campagneteam van Obama), maar niet de Verenigde Staten.
De strategie past in een groter plaatje. Romney mag zijn tijd bij investeringsbedrijf Bain Capital graag gebruiken om te onderstrepen dat hij snapt hoe de economie werkt. Maar als ‘bedrijvendokter’ bij Bain zou Romney banen naar het buitenland hebben verplaatst. Een politieke doodzonde nu vele duizenden Amerikanen zitten te springen om een baan. De controverse achtervolgt Romney al sinds januari, maar is nieuw leven ingeblazen toen bekend werd dat Romney er niet in 1999 vertrok als hoogste baas, maar pas in 2002. Romney zegt dat hij vanaf 1999 niks meer met de bedrijfsvoering van doen had, omdat hij toen vertrok naar Salt Lake City om de noodlijdende Olympische Winterspelen van 2002 vlot te trekken. Maar tot 2002 stond Romney als volledig eigenaar te boek.
Dankzij zijn tijd bij Bain heeft Romney nu een geschat vermogen van 250 miljoen dollar. Dat geld stond deels op een recent gesloten Zwitserse bankrekening en is geïnvesteerd in belastingparadijzen als de Kaaimaneilanden en Bermuda. Alleen over 2010 gaf hij zijn belastingaangifte vrij – een traditie die door zijn eveneens politiek actieve vader is gestart – waaruit bleek dat hij minder dan 15 procent belasting betaalt omdat zijn inkomsten dankzij investeringen in een gunstig belastingtarief vallen. En ook daar ziet Obama een zere plek: Romney heeft iets te verbergen. ‘Hij gebruikt alle trucjes om maar zo min mogelijk belasting te betalen’, klinkt het omineus in een campagnespot. De implicatie is duidelijk: Romney is een belastingontduiker.
Inmiddels roepen ook Republikeinen Romney op om openheid van zaken te geven en meer belastingaangiftes vrij te geven. Dat weigert hij. In 2007 deed hij dat wel. Toen John McCain hem overwoog als vicepresidentskandidaat overlegde hij 23 jaar aan belastingaangiften. McCain koos voor de onbekende gouverneur Sarah Palin uit Alaska.
Maar het zit Romney niet op alle terreinen tegen. In juni wist hij 101 miljoen dollar op te halen, veel meer dan de 71 miljoen van Obama. De Democraat benadrukt dat zijn geld komt van gewone burgers die minder dan 1000 dollar doneren, terwijl Romney het juist moet hebben van de mensen die méér dan 1000 dollar schenken, zoals casinomagnaat Sheldon Adelson en de broers Koch van Koch Industries. Maar dat neemt niet weg dat de campagnekas van Romney harder groeit dan die van Obama. Genoeg geld om terug te slaan met eigen negatieve spotjes.
‘CRASH IN ROSWELL WAS BEMANDE UFO’
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Er zijn boeken over geschreven, tv-series en films over gemaakt, maar niemand weet precies wat er in de zomer van 1947 bij Roswell, in de staat New Mexico neerstortte.
Het was een vliegende schotel, zeggen degenen die in buitenaards leven geloven. Ach nee, het was een weerballon, houdt de Amerikaanse regering ook 65 jaar na dato nog steeds vol. Nu zegt een oud-CIA-agent dat hij zeker weet dat het om een UFO ging: een ‘unidentified flying object’, een onbekend vliegend ding.
Er zouden zelfs lijken van buitenaardse wezens zijn gevonden. De regering heeft de zaak in de doofpot gestopt. Oud-CIA-agent Chase Brandon was er zelf niet bij die zomer van 1947. Hij zegt dat hij in een afgesloten kamer in het hoofdkwartier van de CIA in Langley op een doos stuitte met daarop één woord: ‘Roswell’. Er zaten documenten en foto’s in, maar wát daar op stond, wil Brandon niet zeggen. Wel dat hij er het onomstotelijke bewijs vond dat wat er crashte in Roswell ‘niet van deze aarde kwam’. De autoriteiten wisten in eerste instantie ook niet wat ze met het incident aan moesten.
Op 8 juli 1947 werd er een persbericht verspreid waarin stond dat de luchtmacht ‘een vliegende schotel’ had gevonden. Op 9 juli was het plots een weerballon. Dat verhaal wordt tot op de dag van vandaag aangehouden.
Veel mensen geloven dat niet. Roswell heeft daar op in gespeeld en een bloeiende toeristenindustrie opgebouwd. Hoewel de crash in de woestijn op 120 kilometer van Roswell plaatsvond, komen er ieder jaar tienduizenden nieuwsgierigen op af. Wellicht heeft Brandon zich ook laten meeslepen door het mysterie. De laatste tien jaar van zijn carrière werkte hij als de Hollywood-gezant van de CIA. En nu is Brandon bezig met de promotie van zijn boek, een science fiction-verhaal over contact met buitenaardse wezens.
BIJEN HEROVEREN NEW YORK, MAAR NIET ZONDER PROBLEMEN
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Op de twintigste verdieping van het immense tophotel Waldorf-Astoria in New York kijken duizenden bijen uit op het magnifieke Chrysler Building. Het hotel heeft sinds dit jaar zes bijenkorven op het dak staan. ,,Ze hebben het beste uitzicht van heel New York”, lacht souschef en imker, Peter Betz.
In 1999 maakte New York als één van de weinige steden in de Verenigde Staten het illegaal om bijen te houden. Toen kwamen bijen, net als olifanten, tarantula’s en hyena’s op een lijst van ‘exotische dieren’ terecht; niet geschikt voor het stadsleven. In 2010 werden het verbod op honingbijen opgeheven. 
Inmiddels staan op honderden daken bijenkorven van amateurimkers, zegt Andrew Coté van de New York City Beekeepers Association, die de afgelopen jaren gegroeid is van twintig tot vijfhonderd leden. De bijen bestuiven planten in tuinen en stadsparken en halen hun nectar uit bloemen die ze er vinden.
Maar nu zijn er té veel bijen. De zachte winter, natte lente en het hete begin van de zomer zorgen ervoor dat de koninginnen veel vroeger zijn begonnen met eitjes leggen. Het Waldorf-Astoria begon begin dit jaar met 70.000 bijen. Nu zijn er naar schatting al 300.000. Ook andere bijenkorven in de stad en wilde bijenvolken barsten uit hun voegen. ,,Als de bijenvolken te groot worden, gaan ze zwermen, zegt Anthony Planakis van de New Yorkse politie. Hij kan het weten, want als er een zwerm gesignaleerd wordt, gaat zijn telefoon. Planakis is de speciale bijenagent van NYPD.
Dit jaar is hij al meer dan dertig keer uitgerukt om zwermende bijen – een gevaar voor de openbare veiligheid – te vangen. ,,Zo vaak ben ik nog nooit gebeld. En de zomer is nog niet voorbij. De eerste weken van juli blijven ook nog druk.”
Planakis leerde het bijenvak in 1977 van zijn vader, een Griekse emigrant. ,,Ik was gefascineerd, de bijen gaan ’s ochtends werken en komen ’s avonds weer thuis. Net als wij.” Toen de aspirant-agenten op de politieacademie werd gevraagd hun speciale vaardigheden te melden, schreef Planakis ‘bijen’ op zijn kaartje. Op zijn eerste dag als agent in 1995 kwam de hoofdagent bij hem: we hebben een bijensituatie. Sindsdien neemt Planakis zijn eigen truck mee naar zijn werk, met daarin zijn pak, een speciale stofzuiger en een BAK waarmee hij de duizenden gevangen bijen naar zijn eigen korven in Queens of de staat Connecticut kan vervoeren.
Sinds 1977 is hij veertig keer gestoken, klinkt het stellig. ,,Ik hou het bij, ook omdat ik wil weten wat ik dan fout heb gedaan. Bijen zijn namelijk niet agressief.” Volgens souschef Betz krijgen bijen ten onrechte een slechte reputatie. ,,Ze worden dan aangezien voor wespen of horzels. Maar bijen steken alleen als ze in het nauw komen.”
Eens per week oogsten de koks van het Waldorf-Astoria de honing. Die is licht van kleur en smaakt anders dan de honing die in de winkel wordt verkocht: fris, als zomer in een potje. ,,Er zit een beetje een mintsmaak aan”, zegt Betz. ,,We denken dat de bijen veel in de kruidentuintjes van New Yorkers komen.” In de keuken, die zo groot is als een heel huizenblok, verwerken de 148 koks de honing tot gerechten voor de drie hotelrestaurants met kip en noten en tot honingijs. ,,Hoe leuk is het als je als gast het dessert geserveerd krijgt en de ober vertelt dat het ijs gezoet is met honing van het dak van het hotel?”
‘HOLLYWOOD GOES GAY’
De tijd dat tv- en filmsterren hun seksuele geaardheid moesten verbergen uit vrees voor een vroegtijdig einde van hun carrière, is voorbij. In het Hollywood van 2012 hebben homo’s geen kast meer nodig. ,,Vroeger zou de positie van presentator Anderson Cooper onhoudbaar zijn geworden. Als hij nu door CNN ontslagen zou worden, zou er een volksopstand uitbreken.”
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Eigenlijk keek niemand er van op, toen CNN-presentator Anderson Cooper eerder deze week in een verklaring schreef wat half Amerika al lang wist: hij is homo. ‘Ander nieuws: water is nat’, schreef een weblog om te illustreren dat Coopers onthulling heus niet zo spectaculair was. Volgens professor Chris Freeman, docent Engels en genderstudies aan de University of Southern California, zat Cooper ook niet in de kast. ,,Ik noem het ‘hidden in plain sight’; hij had zich verstopt waar iedereen hem kon zien. Hij maakte er geen geheim van, maar zei het nooit hardop.”
Toen Cooper naar Los Angeles kwam om meer te weten te komen over zijn overleden vader, waarnaar Freeman onderzoek deed voor een boek (‘zijn vader was biseksueel’), nam hij zijn vriend mee. ,,Dat is de gespierde eigenaar van een homobar in New York. Dat zegt toch genoeg.” Cooper, die dankzij zijn staalgrijze haar en korenblauwe ogen ook veel vrouwenharten sneller doet kloppen, stelde zich op het standpunt dat zijn privéleven privé is en dat hij als journalist objectief wilde blijven. Maar hoe langer Cooper zweeg, hoe meer de indruk werd gewekt dat hij iets te verbergen had, of zich schaamde.
Homoseksualiteit en Hollywood was ook jarenlang een moeilijke combinatie. De tv- en filmindustrie in Californië lijkt een vrijzinnige kolonie waar niemand opkijkt van een portie seks, drugs en rock-‘n-roll, maar de studiobazen – daar waar het grote geld zit – zijn aartsconservatief. Homoseksuele acteurs en actrices hielden hun geaardheid angstvallig geheim om geen rollen mis te lopen. Filmstudio’s lieten vijftig jaar geleden nog clausules in contracten opnemen zodat een acteur of actrice in het geval van ‘moreel verwerpelijk gedrag’ moeiteloos ontslagen kon worden.
Maar homo zijn is in Hollywood al lang geen taboe meer, zegt professor Freeman, die zich heeft gespecialiseerd in Hollywood en homo’s. ,,Kijk naar het homohuwelijk. Zelfs president Obama is daar nu voorstander van. Een aantal jaar geleden kon je daar nog geen mening over hebben. Nu word je dan al snel voor homofoob aangezien.”
Hollywood heeft dezelfde verandering doorgemaakt, stelt Freeman. ,,Vroeger zou de positie van Anderson Cooper onhoudbaar zijn geworden. Als hij nu door CNN ontslagen zou worden, zou er een volksopstand uitbreken.” De ‘coming-out’ van Cooper was ‘non-nieuws’, maar toen actrice Ellen DeGeneres in 1997 zowel bij Oprah Winfrey als in haar eigen comedyserie onthulde dat ze op vrouwen valt, zorgde dat voor een indrukwekkende publiciteitsgolf met vervelende gevolgen. Haar serie Ellen werd zes weken later van de buis gehaald, haar fans waren boos en DeGeneres werd depressief. Het zou zes jaar duren voordat ze haar carrière weer op de rit kreeg met een succesvolle eigen talkshow.
De negatieve publiciteit weerhield acteurs en actrices er niet altijd van om – na korte of langere tijd – uit de kast te komen, maar nu laten ze zich vaak helemaal niet meer ín de kast stoppen. Jonge acteurs, zoals Chris Colfer uit Glee, Jim Parsons uit The Big Bang Theory en Matt Bomer uit White Collar, zíjn gewoon homoseksueel – daar komt geen grote onthulling meer aan te pas. Dat seksuele geaardheid ook geen negatieve invloed heeft op de carrières van acteurs bewijst Neil Patrick Harris, die Barney speelt in How I Met Your Mother. ,,Toegegeven, hij is geen A-filmster, maar hij speelt wel een hoofdrol in een populaire comedyserie. Nota bene als een rokkenjagende man”, zegt Freeman. ,,En popster Ricky Martin is ook een uitstekend voorbeeld. Hij kwam uit de kast in de Puerto Ricaanse machismo-cultuur. Maar ook zijn carrière bloeit nog: hij staat nu zelfs op Broadway.”
Maar het is niet voor iedereen makkelijk om uit de kast te komen. Rapper en actrice Queen Latifah en actrice Jodie Foster, die recent brak met de vriendin met wie ze al twintig jaar samen was, hebben ondanks veel speculatie nog nooit in het openbaar opmerkingen gemaakt over hun geaardheid. En over acteurs Tom Cruise en John Travolta doen al jaren geruchten de ronde. Travolta krijgt de ene na de andere rechtszaak aan zijn broek, allemaal aangespannen door jonge masseurs die claimen dat de 58-jarige acteur hen heeft aangerand. ,,In hoeveel koekjestrommels moet je je hand steken voordat je betrapt wordt met een koekje in je hand?”, stelt Freeman. Toch zullen zij niet uit de kast komen. ,,Hun hele leven is gestoeld op een bepaald imago. Dat valt niet te herschrijven.”
BEZETEN DOOR DE DUIVEL DANKZIJ ‘ONSCHULDIG’ BADZOUT
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Het klinkt als een onschuldige verwennerij voor in bad, en mensen die het snuiven of roken willen inderdaad vaak hun kleren uittrekken. Ze doen dat alleen niet om in bad te stappen, maar omdat ze gaan hallucineren, paranoïde worden of extreem gewelddadig.
De laatste tijd wordt de ene na de andere (zelf)moord of bizar gewelddadig incident in de Verenigde Staten in verband gebracht met synthetische cocaïne die bath salts (badzout) wordt genoemd. Op afdelingen spoedeisende hulp in het hele land worden badzoutgebruikers binnengebracht. Artsen zien patiënten met hoge koorts, hoge hartslag, hevig zwetend en zeer geagiteerd. Ze proberen anderen of zichzelf pijn te doen; trekken bijvoorbeeld hun haar, wenkbrauwen en wimpers uit. ,,Gebruikers hebben het gevoel dat ze door de duivel bezeten zijn”, zegt toxicoloog en apotheker Susan Smolinske.
De directeur van het gifstoffenkenniscentrum van het Children’s Hospital of Michigan in Detroit en professor aan de Wayne State University zag de patiënten zelf ook, toen haar hulp werd ingeroepen in Marquette, een klein stadje in Michigan. ,,Eind vorig jaar werd daar iedere dag wel een badzoutpatiënt opgenomen. Het was echt een epidemie”, zegt Smolinkse. In Marquette overleed één patiënt, maar in de drie jaar dat badzout op de Amerikaanse markt is, zijn er al tientallen doden gemeld. ,,Van alle slechte drugs is badzout de slechtste”, oordeelt Rusty Payne van de Amerikaanse drugsbestrijdingseenheid DEA.
,,Het gevaarlijkste is dat gebruikers denken: het is legaal, dus is het veilig.” Gebruikers die het overleven houden er soms levenslange problemen aan over. Smolinske: ,,Het verschil met andere drugs is dat we bij badzout regelmatig zien dat patiënten na gebruik permanent niet goed in hun hoofd zijn.” Badzout is afgeleid van het chemische bestanddeel dat wordt gevonden in qat, de plant die vooral in Jemen en Somalië wordt gekauwd. Dat stofje is verboden. Maar een modificatie daarvan is dat niet.
Die chemische stof, verwerkt tot wit poeder, komt in zakjes van 200 tot 450 milligram met labels als Ivory Wave of White Rush op de markt. Het is in korte tijd populair geworden omdat het goedkoop is, zo’n 20 dollar (16 euro), en heel krachtig. Smolinske benadrukt dat dit badzout niet hetzelfde is als bij de drogist te koop is. ,,Het is nooit bedoeld om in badwater te strooien. Vaak staat wel op de verpakking: ‘werkt verkwikkend’. Maar dat is alleen om het een onschuldig imago te geven.”
De Amerikaanse drugsbestrijdingseenheid zit met de handen in het haar. ,,We kunnen nauwelijks optreden tegen badzout”, erkent Payne. De DEA verbood de belangrijkste bestanddelen in badzout en dacht zo van het probleem af te zijn. Maar de producenten in China, Pakistan en India veranderden de samenstelling. ,,Wij verbieden een bestanddeel, zij vervangen het voor iets anders.”
Het staatsbestuur van Michigan, die ook zijn eigen wetten mag maken, heeft daar op advies van Smolinske, een oplossing voor gevonden. ,,Hier is sinds 1 juli iedere stof die lijkt op de stof die voorkomt in badzout verboden.” Toch is Smolinske bang dat de problemen nooit helemaal weg zullen gaan. ,,We zien nu al dat er badzout verkocht wordt als XTC. Als die trend doorzet, zal het nooit meer verdwijnen.”
WAT GING ER MIS MET ‘TOMKAT’?
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Hij sprong uitzinnig van verliefdheid op de bank tijdens een uitzending van The Oprah Winfrey Show. Zij lachte verlegen en straalde. Maar na zes jaar is het sprookje van het meisje dat met haar tieneridool trouwde voorbij. Katie Holmes (33) wil scheiden van Tom Cruise (49) en eist de volledige voogdij over hun dochter Suri (6).
De romance van misschien wel het meest besproken Amerikaanse showbizzpaar begon in april 2005. Twee maanden later vroeg Cruise Holmes ten huwelijk op de top van de Eiffeltoren in Parijs, tien maanden later werd dochter Suri geboren en nog eens zeven maanden later trouwden ze in een Italiaans kasteel. En ze kregen, zoals dat hoort bij showbizzparen, een bijnaam: TomKat. De Amerikaanse media – van de roddelrubrieken tot de serieuze nieuwsuitzendingen – verdrongen zich vrijdag om het nieuws te melden. Want over de relatie van het acteurskoppel was vanaf het begin veel te doen.
Cruise ontmoette Holmes vier jaar na zijn scheiding van mede-filmster Nicole Kidman. Ook die relatie lag onder een vergrootglas: ze konden geen kinderen krijgen en adopteerden een dochter en zoon. De speculatie begon al toen dat huwelijk na elf jaar op de klippen liep: Kidman zou gek worden van de invloed die de Scientology Church, een omstreden beweging die zijn basis vindt in science fiction, op haar en de kinderen had. En er werd steeds harder gefluisterd dat Cruise mannen véél interessanter zou vinden dan vrouwen.
Maar daar liep Cruise opeens op de rode loper met Holmes, terwijl zij zich voor de lens van iedere paparazzifotograaf uitgebreid liet zoenen. Holmes was jong (toen 26) en mooi, van het type girl-next-door. En ze was ook geen onbekende. Jaren vertolkte ze de rol van Joey in de populaire serie Dawson’s Creek.
Als tiener had Holmes al tegen haar zussen gezegd: ‘Ooit ga ik met Tom Cruise trouwen.’ Ook als twintiger bleef ze idolaat van Cruise, al gedroeg het paar zich meer als verliefde tieners. Het lag er zó dik bovenop, dat al snel van een publiciteitsstunt werd gesproken; een huwelijk met een contract. Cruise zou met de romance de homogeruchten willen ontzenuwen, Holmes kon er haar carrière na het stoppen van Dawson’s Creek nieuw leven mee inblazen.
Maar als snel leek de glans van het uitzinnige geluk af te zijn. Holmes werd zienderogen magerder, er kwamen minder filmopdrachten terwijl Cruise in de ene na de andere bioscoopknaller speelde en haar steeds kleiner wordende wereld leek alleen om Suri te draaien. Cruise zou haar in isoleren en steeds dieper de Scientology Church in trekken, een religie die de van huis uit katholieke Holmes volgens ‘bronnen rond Katie’ op roddelsites niet van ganser harte kon omarmen.
Amerikaanse media zoeken de verklaring voor de scheiding ook in die hoek. Was Connor, de geadopteerde zoon van Cruise en Kidman, niet net zo oud als Suri nu is toen Kidman de scheiding aanvroeg, naar verluidt omdat ze het niet eens was met de opvoeding volgens de Scientology-leer? Nu Holmes de volledige voogdij wil over hun dochter, móét er wel meer aan de hand zijn dan het simpelweg over-zijn van de liefde. Het wachten is op nog meer loslippige ‘bronnen’.
OBAMA’S OVERWINNING GEEFT ROMNEY CAMPAGNEMUNITIE
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Een beslissing van het Amerikaanse hooggerechtshof die in een gewoon jaar al politiek dynamiet zou zijn, is extra explosief in een verkiezingsjaar. Dus keek iedereen donderdag met ingehouden adem uit naar de historische uitspraak van het Supreme Court over Obama’s hervorming van de gezondheidszorg.
In het openbaar zei Obama dat hij vertrouwen had in de beslissing van het hooggerechtshof. Achter gesloten deuren was er toch twijfel. Want bijna iedereen dacht dat de negen rechters zouden oordelen dat óf de hele wet in strijd met de grondwet is óf het cruciale deel: de verplichting om een zorgverzekering af te sluiten.
In een verrassende beslissing van het overwegend conservatieve hof hielden de rechters (5 tegen 4) de wet overeind. Nota bene dankzij de stem van opperrechter John Roberts, die door Republikein George W. Bush werd benoemd. Een grote overwinning voor Obama, die de Affordable Care Act – in de volksmond Obamacare – als zijn grootste politieke verdienste ziet. Al een eeuw probeerden verschillende presidenten ervoor te zorgen dat alle Amerikanen verzekerd zijn tegen ziektekosten. Obama lukte het, in maart 2010, ondanks felle tegenstand van de Republikeinen en een deel van zijn eigen Democraten.
De onverwachte steun in de rug die Obama nu van het conservatieve hooggerechtshof krijgt, is niet synoniem voor een gegarandeerde herverkiezing. De hervorming van de gezondheidszorg is niet populair in de diep verdeelde VS. Ongeveer de helft van de Amerikanen is tegen de wet. Zij vallen vooral over de verplicht door de federale overheid opgelegde verzekering. Waar bemoeit de overheid zich mee?
Mitt Romney, Obama’s Republikeinse tegenstander bij de verkiezingen van 6 november, richtte zijn pijlen op Obamacare. Als hij gekozen wordt, zo beloofde hij, dan zou hij de wet op dag 1 van zijn presidentschap ongedaan maken. Eigenlijk verwachtte Romney dat dit niet nodig zou zijn, het Supreme Court zou de klus voor hem klaren.
Dat gebeurde niet. Gejuich in het Witte Huis, waar Obama zich ongetwijfeld een keer in zijn arm heeft geknepen om te zien of hij niet droomde. Maar naar buiten toe was hij ingetogen: in zijn speech geen gejubel, maar een kalme opsomming van de ‘goede’ kanten van de wet, de delen die volgens critici door de regering-Obama onvoldoende voor het voetlicht werden gebracht. ,,Dit is een overwinning voor Amerika.”
Het was een slimme zet van Obama, want zijn behaalde zege kent twee kanten: als het hooggerechtshof zijn politieke kind om zeep had geholpen, was Romney mogelijk fatale munitie ontnomen. Nu blijft die munitie in het magazijn van Romney’s campagnegeweer. Die zal Obama’s wet de komende maanden hard beschieten; Romney zal zeggen dat zijn overwinning de enige manier is om van Obamacare af te komen.
Maar Romney heeft twee problemen, die het geloofwaardig aanvallen moeilijk maken. 1: Hij heeft geen alternatief. 2: Obamacare is geïnspireerd op de zorgwet die Romney als gouverneur van Massachusetts invoerde. Nog erger: Romney zei zelf in 2006 dat hij voor het individuele mandaat is; de verplichting om een zorgverzekering af te sluiten. Obama herinnerde de Amerikanen daar gisteren al fijntjes aan.
HOOGGERECHTSHOF KEURT ‘OBAMACARE’ GOED
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Na lang wachten is het best bewaarde geheim van Washington bekend: het Amerikaanse hooggerechtshof houdt de zorgwet van president Barack Obama tegen alle verwachtingen in overeind. Vijf vragen (en antwoorden) over de wet en de uitspraak.
1. Wat houdt de wet precies in?
In de VS zijn naar schatting bijna vijftig miljoen mensen onverzekerd en verzekeraars mogen zieke mensen uitsluiten van dekking. De wet van Obama brengt daar verandering in. Mensen met een bestaande aandoening of chronische ziekte kunnen niet meer worden geweigerd, jongeren kunnen tot hun 26ste op de polis van hun ouders blijven staan en preventieve zorg is gratis. Maar de fundering is het belangrijkst: iedereen moet verplicht een zorgverzekering afsluiten, op straffe van een boete. Want alleen als iedereen is verzekerd, blijft de almaar duurder wordende gezondheidszorg betaalbaar.
2. Klinkt goed. Maar er was veel verzet tegen de wet. Waarom?
Het is die verplichting die veel Amerikanen – het volk van vrijheid en eigen keuzes – in het verkeerde keelgat schiet. Waarom zouden ze moeten betalen voor de zorgkosten van een zieke, terwijl ze zelf kerngezond zijn en nooit naar de dokter gaan? Dat solidariteitsbeginsel is socialistisch, Europees, on-Amerikaans, oordeelden zij. Daarnaast heeft de regering-Obama de voordelen van de wet onvoldoende uitgelegd. Daar was te weinig geld voor. Een groot aantal staten en andere tegenstanders spanden een rechtszaak aan om de wet met een beroep op de grondwet van tafel te krijgen. Die zaak kwam uiteindelijk terecht bij het hooggerechtshof.
3. Zo. In de VS bemoeien rechters zich dus met de politiek?
In de Verenigde Staten is het Supreme Court belast met het toetsen van wetten aan de grondwet. Een groep van 26 staten en individuele tegenstanders twijfelden aan de grondwettelijkheid van de Affordable Care Act, zoals de wet van Obama officieel heet. Eind maart trokken de negen rechters (voor het leven benoemd) drie dagen uit om de wet met tegenstanders en de landsadvocaat te bespreken. De afgelopen 45 jaar was er door de opperrechters niet meer zoveel tijd uitgetrokken voor één zaak.
4. Wat oordeelde het hooggerechtshof?
Kort door de bocht: de wet is niet in strijd met de grondwet. De basis voor de verplichte verzekering en de boete die wordt opgelegd aan mensen die onverzekerd blijven, mag alleen niet in de grondwettelijke clausule gevonden worden waarin de regering deze zocht. Maar de vijf rechters die de meerderheid vormden, verzonnen een list: de boete kan beschouwd worden als belasting. En zo is ook de kern van Obamacare grondwettelijk.
5. Nu de wet is goedgekeurd, kan er niks meer aan worden veranderd?
De wet is nog niet helemaal ingevoerd. De belangrijkste delen van de wet, met de verplichte verzekering, gaan pas in 2014 in. Maar hoger beroep is niet mogelijk. Toch is de wet door de uitspraak nog niet in steen gebeiteld (al staat-ie straks wel in alle geschiedenisboeken). Mitt Romney, Obama’s Republikeinse uitdager, heeft al aangekondigd de wet in de prullenbak te gooien als hij in november de verkiezingen wint. Het Amerikaanse congres kan nog wel aan de wet morrelen. De (symbolische) stemming om de wet terug te draaien staat al gepland voor 11 juli.
‘BREAKING NEWS’: CNN IN KIJKCIJFERPROBLEMEN
In Amerika wonen meer dan 300 miljoen mensen en toch kijken er op ‘prime time’ maar 446 duizend naar CNN. De nieuwszender wordt rechts en links ingehaald. ,,De programma’s zijn niet interessant genoeg.”
(Van onze correspondent Hanneke Keultjes)
NEW YORK (GPD) – Toen Frank Sesno nog bij CNN werkte, interviewde hij vier Amerikaanse presidenten, de Palestijnse leider Arafat, de Israëlisch minister-president Netanyahu en de Egyptische president Mubarak. Maar belangrijker: er keken mensen naar. Miljoenen.
Nu niet meer. In de afgelopen twintig jaar had CNN nog nooit zó weinig kijkers, bleek dinsdag toen de Amerikaanse kijkcijfers over het tweede kwartaal van 2012 bekend werden. Het aantal kijkers dat CNN aan zich weet te binden, daalt al langer. Maar dit is een nieuw dieptepunt. Op ‘prime time’ (tussen acht en tien uur ’s avonds) keken gemiddeld 446 duizend mensen. In een land waar meer dan 300 miljoen mensen wonen is dat ronduit bedroevend.
Frank Sesno is nu mediaprofessor aan George Washington University en kijkt met lede ogen naar het verval van zijn voormalige werkgever. Zijn carrière bij CNN duurde 21 jaar. ,,De hoogtijdagen”, haast hij zich te zeggen. Sinds zijn vertrek bij de 24-uurs nieuwszender kijkt hij kritisch naar de nieuwszender. ,,De programma’s zijn niet interessant genoeg”, oordeelt hij streng.
Als voorbeeld noemt hij Piers Morgan Tonight. De oud-hoofdredacteur van de Britse schandaalkrant News of the World werd begin 2011 door CNN uit Engeland gehaald in een poging de verloren kijker terug te winnen. De eerste aflevering van zijn eigen talkshow, waarvoor hij Oprah Winfrey had gestrikt, was een succes: 2,1 miljoen Amerikanen schakelden in. Maar nu kijken gemiddeld nog maar 284 duizend mensen naar het interviewprogramma.
Dat was ooit anders. De nieuwszender die zakenman Ted Turner in 1980 in de Amerikaanse stad Atlanta oprichtte, was uniek. Voor het eerst was er een zender die volledig gewijd was aan Het Nieuws: 24 uur per dag, zeven dagen per week.
In 1991 brak de Eerste Golfoorlog uit. CNN was de enige zender die contact kon maken met Irak. Het scherm was donker, maar toch, dankzij de nachtkijker zagen wereldwijd een miljard kijkers live de bommen als groene strepen op hoofdstad Bagdad vallen. Verslaggevers Bernard Shaw, Peter Arnett en John Holliman werden er wereldberoemd door. Nog nooit kwam een oorlog in ‘real time’ in de huiskamers.
CNN was met Operation Desert Storm in één klap de grote Amerikaanse netwerken ABC, NBC en CBS voorbij gestreefd. De naam was gevestigd.
Maar de tijden zijn veranderd. Terwijl CNN-oprichter Turner inmiddels drukker is met zijn vijftien ranches, zijn er meer 24-uurs nieuwszenders bijgekomen. En die bleven niet objectief, maar kozen duidelijk stelling en lieten het nieuws met opinie versmelten. Met succes. FOX News (rechts) en MSNBC (links) verliezen ook kijkers, maar lang niet zo snel als CNN die ervoor heeft gekozen het midden te blijven bewandelen.
Dat heeft CNN in de huidige tijd opgebroken, meent Sesno. ,,Iedereen kan het recht toe, recht aan nieuws krijgen via vele websites of sociale media op smartphones en computers. Het Amerikaanse publiek is verzadigd door het nieuws. Iedere dag heeft de kijker op hetzelfde moment de keuze uit drie nieuwsuitzendingen bij de andere netwerken. Denkt CNN dan echt dat mensen ’s avonds op de bank gaan zitten en zich alsnog door CNN het nieuws laten voorschotelen?”
De bezem moet er door – en flink ook, meent Sesno. ,,Als ik de baas zou zijn dan zou ik alle camera’s, waarover CNN wereldwijd beschikking heeft, gebruiken om de wereld tot leven te brengen voor de Amerikaanse nieuwsconsument. Ik zou op zoek gaan naar de nieuwe Jon Stewart (succesvolle tv-komiek van The Daily Show, hk). En ik zou een nieuwsquiz programmeren, iets radicaal anders. Maar vooral: CNN moet net als FOX en MSNBC een eigen stem vinden. Anders overleeft de zender het niet.”
KADER: FOUTJE CNN LAAT ZELFS DE PRESIDENT SCHRIKKEN
Barack Obama moet gisterochtend een kleine hartverzakking hebben gekregen. De Amerikaanse president had gisterochtend tv’s ingeschakeld op CNN en FOX News om de uitspraak van het hooggerechtshof over zijn zorgwet te horen. Daarop zag hij hoe CNN-verslaggeefster Kate Bolduan via haar mobiele telefoon van de producer in het Supreme Court het nieuws hoorde: de kern van de wet was ongrondwettelijk, zoals FOX News ook meldde. Maar dát nieuws klopte niet, bleek luttele seconden later toen andere nieuwskanalen meldden dat de rechters de wet in z’n geheel overeind gehouden hadden. De journalistieke uitglijder is met name pijnlijk voor CNN. De zelfverklaard ‘most trusted name in news’ en ‘worldwide leader in news’ kampt met dalende kijkcijfers.
Hoe konden de zenders de plank zo misslaan? In de strijd om de eerste te zijn is de uitspraak blijkbaar niet goed gelezen. De kern van de wet, het individuele mandaat – de verplichting om een zorgverzekering af te sluiten op straffe van een boete – kon door het een belasting te noemen alsnog de grondwettelijke toets doorstaan.
Standplaats New York 